Versie 2 februari 2017, 425. 909 woorden Versie maart 2016, 422. 200 woorden



Dovnload 20.67 Mb.
Pagina62/148
Datum07.11.2017
Grootte20.67 Mb.
1   ...   58   59   60   61   62   63   64   65   ...   148

weert laagliggend land, vaak omgeven door water

weesboom lange paal / staak om hooi bijeen te houden

weescamere weesmeesterskamer waar alle stukken en bescheiden betreffende de weeskinderen bewaard worden en waar de weesmeesters vergaderen.

weesmeester lid van de Weeskamer, die oppervoogdij heeft over de wezen en hun belangen behartigt

weesmeesters college van gedelegeerden of gemachtigde rechters, die in de plaats van de gewone rechter, kennis nemen van zaken betreffende de wezen

weet gerechtelijke aanzegging, kennisgeving

wegelink weggetje

wegga See waga

wehmutter vroedvrouw

wei vocht dat na kaasbereiding overblijft, grasland

weibak bak voor het opvangen van de wei

weidecamp afgesloten weilandook; door een sloot omgeven weiland

weidehuus jachthuis

weideverken scharrelvarken

weidia woad

weijmes groot en lang mes

weikuip kuip of ton om de wei in op te vangen

weiland wijlen

weiman jager, jachtopziener

weinsticher wijnproever

weinvisierer beambte belast met het opmeten van de wijnvaten

weit tarwe

wei¯e Woche de week na Pasen

wei¯er sonntag, 6e zondag voor Pasen, na 1600 de 1e zondag na Pasen

wekenpennic wekelijksebijdrage

wekentlik wekelijks

wela a bownet to take fish in; a weir pool

welbedagt overwogen

welcken gestalte op welke manier, hoe dat

welcomare to welcome

welgeborene edele heer

welkus a whelk

wellinghe pap, warme brij

welluetum velvet

welverstande wat moet worden opgevat als

wemel spijkerboor

wenaar weduwnaar

wende omgeploegd land

wendelepel ijzeren lepel voor bij het braadspit

wendepanne pan onder het braadspit voor opvangen van de jus

wender knecht van de strodakdekker

wendestake draaispit, braadspit

wendus a circuit of ground

wenne zie winne

wentijser braadspit

wentstok zie wentijser

wera wergild, the fine paid for killing a man; a weir

wercbrood roggebrood

werccum wreck

werckhuis werkhuis, meestal een gedwongen te werkstelling bij een gevangenis, atelier, werkplaats

werden worden

werdinge waardering, waarde schatten

werelada purgation of homicide by oath

werestede werkplaats

werevlees rams ‑ of hamelvlees (ontmande ram)

werghõndler vlashandelaar

wergildus wergild, fine for homicide

werp kettingwol, kettinggaren bij het weven

werpenisse het wegwerpen van een halm ten teken dat men afstand doet van iets

werpscoepe bats, brede schep

werra war

wesda woad

wesdarius a dealer in woad

wete zie: weet

wettelijcke neergaentde graedt wettige nakomelingen

wettlijck man curator

wetzer slijper

weutje lam

wexare to mend, to repair

weye weiland, wei

weyfa maris waif of the sea

weysen (is geweesen) vonnis wijzen, uitspraak doen

weyts tarwe

WG afk. Waalse Gemeente

wharfa a wharf

wharfagium wharfage

whassum See wasshum

whitauwarius a white‑tawer, a tanner of white leather; a collar maker

wica a country house, a farm

wicarius, wikarius the keeper of a wica

wich wigvormig tarwebrood

Wichtje 3, 700 gram (Haags wichtje). Later 1 gram. (gewicht maat maten gewichten)

wieberen vrouwen, echtgenoten

wiedergeburt dopen

wierde terp

wijfhooft vrouw.

wijkmeesters de pointers of zetters (ook genaamd wijkmeesters) verdeelden de gemeente in wijken voor het zetten der belasting

wijlle (de) omdat

wijnroeper wijnroeper. bediende van een wijnkoper

wijnroeper zie; hooftroeper

wijnverlater persoon die beroepshalve wijn overhevelt om de wijn te klaren en waarbij de droes achterblijft

wijnwaerder keldermeester

wijsevrouwe vroedvrouw

wikettum a wicket

wilcoren (iet) goedkeuren, bevestigen

wiledaeghes wijlen, overleden

wilendaeghs wiledaeghes

wileneer wijlen

wilkoeren (iet) zie: wilcoren

willecoeren goedvinden, besluiten, toestaan

willecoeren) (iet) zie: wilcoren

willekeuren kiezen, gekozen

Willibrordus 7 november

willich pant pand door de schuldenaar vrijwillig aan de schuldeiser gegeven

willich recht jurisdictio voluntaria, het passeren van akten voor het gerecht op verzoek van partijen

willige acte gerechtelijke akte opgemaakt van een overeenkomst

willige condemnatie een vonnis op de overdracht van partijen, voor ten wederzijden onherroepbaar gedaan

willige condemnatie schijnvonnis waarbij iemand zich laat veroordelen tot het betalen van een som, later opgenomen in een rechterlijke akte om de verplichting te bewijzen en de crediteur parate executie te verzekeren

wilner wijlen

wilneer wijlen

winblock omheinde (groente)tuin

windare to hoist

windarium hoisting

winkel werkplaats

winlant akkergrond

winne landarbeider, maar ook pachter

winner zie winne

winpla a wimple

Winsewida Winschoten

wintermonat december. soms wordt ook bedoeld 1e wintermaand = november en 2e = december

winterzonnewende 25 december

Wirona Wieringen

wiscare to mend, to repair

wisda woad

wiser rechter, wijzer

wisinge vonnis

wispeltuir ongestadig

wispeltuyrigheid ongestadigheid

wista a measure of land, a quarter of a hide

wit van loede loodwit

wita a fine; an amerciament

witachtig wettig, wettelijk, rechtsgeldig, met echtskracht

withernamium carrying off a distress, so that the sheriff cannot deliver it when replevied

witlijck wettig, wettelijk, rechtsgeldig, met rechtskracht

wittaftich bewijs geloofwaardig bewijs

wittaftighe dochterter wettige dochter

witte donderdag donderdag voor Pasen

wittebroodskind moederskind, bedorven kind

wittebroodsweken de maand na het huwelijk, huwelijksreis

wittescalchus an officer who collects fines imposed by judges, a bailiff

wittevrouwe weduwe

wittige wettige

witwechere smid voor klein gereedschap

witwerk smeedwerk

witwerker smid, voor klein smeedwerk, gereedschap

wivekyn verkleinwoord van wijf, troetelnaam, wijfje, wijfken, wijfjelief

wixare to mend, to repair

WM afk. lijsten van weerbare mannen

Wn. afk. huw. akte, weduwnaar van àà

wocher woeker

wodegeldum a tax paid on woods

wodewardia the office of woodward

wodewardus a woodward, a forest officer

wodiarius a woodman

woe hoe


woeker ongeoorloofde winst

woekerare hij die geld uitleent tegen hoge rente of enig voordeel

woekergelt bij een wisselaar geleend geld, waarvoor een hoge rente moet worden betaald

woekermeester een ambtenaar belast met het toepassen van de woekerkeuren en het terechtstellen der schuldigen (voor raad of oudermannen)

woenen wonen

woert laagliggend stuk land

woestelant heide, onbebouwd ruw land

woewell hoewel, ondanks dat

wolft dakconstructie

wolgemelte al vermelde

wolleblauw van blauwe wol

wollebreker verkoper van wol

wollecaerdigge wolkaardster

wollecammigge wolkamster

won afk. wonende

wondebrief papier met een bezweringsformule om ziekten te genezen

wonderdokteres kwakzalfster, soort kruidenvrouwtje die met zalfjes en kruiden van natuur ‑preparaten zieken genas

wonnemond mei

wonnende tot wonende te

wonnynghe woning

wonstag woensdag

woonachtich bewoner van de stad die het burgerrecht mist.

woonsdach woensdag

woorde tot woorde woord voor woord

worsetter wollen stof meestal glad en effen

wortelteef groentevrouw

wouwer visvijver

wreccatum wrecked

wreccum wreck

wrectum wreck

wrekum wreck

wrocht gemaakt

wudewardus a woodward

wullire to boil (bullire)

wulperettus, wulpericius canis a foxhound

wurzler kruidenier, kruidenhandelaar

wuwere visvijver

wydere immisio ??

wyfsgeboort vrouwelijke nakomeling

wyfwaerheit woord van eer, door een vrouw verpand

wyka See wica

wykettum a wicket

wympla a wimple

wynambacht het gilde der wijnkopers

wyncoop en waerbier gegeven bij een gerechtelijke eigendomsoverdracht, een dronk wijn en bier

wyndare to hoist

wysdom uitspraak, vonnis, gewijs

wysmoeder (de) vroedvrouw

wyta See wita

X december = 10e maand van het Romeinse jaar, (dat begon op 1 maart)

X afk. gehuwd

X‑C afk. huwelijkscontract

X2 afk. 2x gehuwd

X3 afk. 3x huwelijk

Xantae / Xantum / Ad Sanctos Xanten

Xber december

Xbris zie Xber

xenium a present See exennium

xenodochium an inn; a hospital; a convent

xiij septimanarum van dertien weken

xpistiaen Christiaan

xristine Christine

XX, afk. 2x gehuwd

XXX afk. 3x huwelijk

xylocopus timmerman

xylopola a dealer in wood

xysticus a champion; a wrestler

yarda a yard

ycken (iet) het merken der maten na de keuring daarvan door de waagmeesters

yconia an image

yconomus a guardian

yda See hida

ydolotrare to worship images

ydor a water jar

ydropike waterzucht

yegen tegen

yems used for hiems, winter

yepso "a little ipson," in Somerset, is a double handful, from A.S. gespeon, clasped

yisere een ijzeren band, mogelijk wordt een halsberg (halsijzer) bedoeld

ymmell inboedel

ymmo (immo) integendeel, ja zelfs

ymmo zie: immo integendeel, ja zelfs

ympnare a hymnal

yn in (wonend in)

yn stadt in plaats van, plaatsvervanger van

yser ijzer, staal

ysersnijder graveur van munten

yserwerk hang en sluitwerk, klein ijzerwerk in gebouwen

yunyus juni

yvernagium See hibernagium

zaaieling nakomeling

zaakweldige aansprakelijk persoon, crediteur

zabulum gravel, sand

zabulus the devil (diabolus)

zachten afbetalen

zainer zie zener

Zak 83,3 liter (Amsterdamse zak) 86,5 liter (Bredase zak). (gewicht maat maten gewichten)

zakken inhoudsmaat voor graan = ca 243 ltr.



zal afk. zaliger; ook za:

zaliger gedachteniswijlen, overleden persoon, (afk. s.g)

zamt fluweel

zante graan resten op het land, achtergebleven aren welke men mocht oprapen

zark wollenstof benaming

zatblauw donkerblauw

zate zie zathe

zatertag zaterdag

zathe met opstallen landgoed met gebouwen er op, herenboerderij met opstallen

zauer doekenmaker

zayland akkerland, te bewerken grond

zeedland zaailand

zeemtouwersknecht vermoedelijk knecht van de zeemleerbereider

zegelaar merkmeester

zegge moerasplant, rietgras

zeggewaart laaggelegen land voornamelijk met zegge begroeid

zehn nonen vastendagen vanaf Aswoensdag tot voor Reminiszere, (uitgezonderd de vastenvrije zondagen)

zeichenmeister ijkmeester

zeidler imker

zeighelkiste kist waarin de zegels werden bewaard

zeilsteen magneet

zelateur ijveraar



zele ijver; naijver, jaloezie; zelus

zelger zaliger

zeliger gedechtenisse wijlen, overleden persoon

zener korvenmaker

zengener tangensmid

zerener ijzersmid

zeta a dining room; a chamber

zetschipper een schipper die vaart voor rekening van de eigenaar van het schip

zeugung ongehuwd ô vleeschelijke conversatieö heb bende gehad, voorhuwelijks geslachtsverkeer.

zeze belasting, vaste heffing op onroerend goed

zibellus sable fur

zielental het aantal inwoners

zigarus a gipsy

zijde, zijlijn, b.v. van (moeders) zijde

zijde houdende aan de familie blijven waarvan het afkomstig is

zijde houdenheit zie zijde houdende

zijdewinder haspel op poot om zijdedraad op te rollen

zijl afwateringssluis

zijlinie, zijdelings

zijlschot belasting op waterlossing

zijpen slootje, waterloop

zilver heraldiekteken, kleur, zilver, weergave in ongekleurde wapens door het wit te laten of niet gearceerd.

zilveren dukaat muntsoort, waarde gelijk aan 50 stuivers

zilveren rijder muntsoort, waarde gelijk aan 63 stuivers

zinstag dinsdag

zinziber, sinzuber ginger

zitzweber katoenwever

zoen zoon

zoetekoek ontbijtkoek

zonarius gordel ‑ zadelmaker

zondagskind gelukskind, kind dat op zondag geboren is en volgens het bijgeloof geesten kon zien

zourus a sore, a four‑year old buck

zucara sugar

zucheus, zuschia the dead trunk of a tree; a stub

zul(d)aks timmermans werktuig. bijl aan tweezijden scherp om gaten in balken te maken

zullingen funderingen van een muur

zusterkinderen neef en nicht die willen trouwen, hiervoor was (meestal) dispensatie nodig

Zutphania / Sutfania Zutphen

zwanzigste 13 januari

zwark wolken

zwart heraldiekteken, kleur, ook sabel genoemd weergave met horizontale en verticale arcering of effen zwart.

zweefstarre planeet

zweetrok jak, overhemd

zwei(haak) timmermansgereedschap, ook zwaaihaak

zweites neujahr 6 januari

zwemen gelijken

zweng trekgedeelte van een wagen, ook evenaar genoemd

zwengelhout zie; zweng

zwenk zie; zweng

zwet grenssloot

zwetten grenzen aan

zweve binnendijk

zwijmelvlaag epilepsie

zwillinge tweeling

zwirner draadmaker

zwischen den jahren de tijd tussen kerstmis en nieuwjaar (bedoeld wordt tot 6 januari)

Zwolla / Swollis Zwolle



zwölf nachte de tijd tussen kerstmis en nieuwjaar (bedoeld wordt tot 6 januari)

zwölfter abend 5 januari

zwölfter tag 6 januari (in Nederlands dertiendag)

zygostata a clerk of a market


a(b) van(af), door

abdere (-didi, -ditum) verbergen

abesse (afui) afwezig zijn, verwijderd zijn

abire (-ii, -itum) weggaan

abstinere (-tinui) afhouden van

ac, atque en

accedere (-cessi, -cessum) naderen, erbij komen

accendere (-cendi, -censum) in brand steken, aanvuren

accidere (-cidi) gebeuren

accipere (-cipio, -cepi, -ceptum) ontvangen, krijgen, vernemen

acer, -ris hevig, fel vurig

acies slag, slaglinie

acutus scherp

ad (prep) naar, tot, bij

addere (-didi, -ditum) toevoegen

adducere (-duxi, -ductum) brengen naar, brengen tot

adesse (-fui) aanwezig zijn, steunen

adire (-ii, -itum) gaan naar, zich wenden tot

adeo zo(zeer)

adhibere (-hibui, -hibitum) er bij halen, gebruiken

adhuc tot nu toe, nog

adicere (-icio, -ieci, -iectum) toevoegen

adimere (-emi, -emptum) ontnemen

adipisci (-eptus sum) verkrijgen

aditus, -us toegang

adiungere (-iunxi, -iunctum) toevoegen

adiuvare (-iuvi, -iutum) helpen

administrare beheren, besturen

admirari bewonderen, zich verwonderen

admonere (-monui, -monitum) wijzen op, aansporen

adolescens, -tis jongeman

adstare erbij staan

adventus aantocht, aankomst

adversus (adj) toegewend, recht tegenover

adversus (prep) tegen(over), jegens

adulterium overspel

aedes, -is vertrek, tempel

aegre met moeite, ongaarne

aeque net zo, even

aequare gelijk maken, evenaren

aequor, -is zee

aequus vlak, gelijk, billijk, gunstig

aer, aeris (beneden)lucht

aerius in de lucht

aes, aeris brons, geld

aestas, -atis zomer

aestimare schatten, menen

aestus, -us deining, hitte

aetas, -atis leeftijd, levenstijd, periode

aeternus eeuwig

aether, -is (boven)lucht, hemel

aevum tijd, leven(sduur)

affectus, -us gemoedsgesteldheid, stemming

afferre (attuli, allatum) ergens heen brengen, melden, veroorzaken

afficere (-ficio, -feci, -fectum) iemand iets aandoen

age (imper. bij agere) vooruit!

ager akker, veld

agere (egi,actum) drijven, doorbrengen, (be)handelen

aggredi (-gredior, -gressus sum) zich wenden tot, beginnen, aanvallen

agitare opjagen, zich met iets bezig houden

agmen, -inis stoet

agnoscere (agnovi, agnitum) herkennen, erkennen

agnus lam

agrestis tot de akker behorend, onbeschaafd

agricola boer

ait zeggen, beweren

ala vleugel

albus wit

alere (alui, altum) voeden, grootbrengen

ales, -itis gevleugeld, vogel

alienus aan een ander toebehorend, vreemd, ongunstig

alioqui overigens

aliquando eens, ooit

aliquis iemand, een of andere

aliter (adv) op een andere wijze, anders

alius (adj) (een) ander

almus voedend, weldadig

alter, -ius (adj) de een, tweede

altus hoog, diep

amare liefhebben, houden van

amarus bitter, grievend

ambitio, -ionis politieke campagne

ambo, ambae, ambo (adj) beide (tesamen)

amicitia vriendschap

amittere (-misi, -missum) verliezen

amnis, -is stroom, rivier

amor, -is liefde

amplecti (amplexus sum) omarmen

amplus ruim, aanzienlijk

an (vraagpartikel) of

anguis, -is slang

angustus nauw, eng, beperkt

anima adem, levensadem, leven, ziel

animadvertere (-verti, -versum) opmerken, aanmerkingen maken op, straffen

animal, -is dier, levend wezen

animus ziel, geest, gemoed, moed

annus jaar

ante, antea (adv) tevoren

ante (prep) voor

antequam voordat

antiquus oud

antrum grot

anxius angstig, bezorgd

aper wild zwijn

aperire (aperui, apertum) openen, onthullen

apertus open, openbaar

apis, -is bij

apparere (-parui) verschijnen

apparet het is duidelijk

appellare toespreken, roepen, noemen

appetere (-petivi, -petitum) begeren, streven naar

apponere (-posui, -positum) zetten bij, zetten op

aptus geschikt

apud (prep) bij

aqua water

ara altaar

aratrum ploeg

arbitrium oordeel, beslissing

arbitrari menen

arbor, -is boom

arcere (arcui) weren

arcessere (arcessivi, arcessitum) ontbieden, laten komen

arcus, -us boog

ardere (arsi) branden

arduus steil, moeilijk

arena zand

argutus scherp(zinnig)

aridus droog, dor

arista (koren)aar

arma, -orum wapens, tuigage

armatus gewapend

armentum kudde

arrigere (-rexi, -rectum) opsteken

arripere (-ripio, -ripui, -reptum) aangrijpen

ars, -tis kunst, wetenschap, ambacht, techniek

artus, -uum ledematen

arvum bouwland, akker

arx, arcis burcht, citadel

asper ruw, moeilijk

aspernari afwijzen

aspicere (-spicio, -spexi, -spectum) aanschouwen

assequi (secutus sum) bereiken, verkrijgen

assiduus onafgebroken

astrum ster(rebeeld)

at maar

ater zwart



atqui (maar) toch

atrox, -ocis grimmig, dreigend

attingere (-tigi, -tactum) aanraken

auctor generis stamvader

auctor belli de aanstichter van de oorlog

auctor (rerum) geschiedschrijver

auctoritas, -atis gezag, besluit

audacia (over)moed

audere (ausus sum) (aan)durven, wagen

audire horen

augere (auxi, auctum) vergroten, vermeerderen

augur, -is ziener, voorspeller

aura wind, bries, lucht

aureus gouden

auris, -is oor

aurora dageraad, het oosten

auspicium waarneming van vogeltekens, voorteken, opperbevel

auster zuiden, zuidenwind

aut of

autem maar, echter, namelijk, verder



autumnus herfst

auxilium hulp

auxilia hulptroepen

avus grootvader, voorvader

axis, -is as, hemel(as)

barbarus (adj) onbeschaafd

barbarus (subst) vreemdeling

beatus gelukkig, gezegend

bellum oorlog

bene (adv) goed

beneficium weldaad, dienst

benignus welwillend

bestia beest, dier

bibere (bibi) drinken

bis tweemaal

blandus lieflijk, innemend

bonus (melior, optimus) goed, voornaam

bona goederen

bos, bovis rund

bracchium arm

brevi (adv) (in) korte tijd

brevis kort

cacumen,-inis top, spits

cadere (cecidi, casum) vallen, sneuvelen

caecus blind

caedere (caecidi, caesum) doden, omhakken

caedes, -is bloedbad, slachting

caelestis (adj) goddelijk, hemels

caelestis (subst) godheid, god

caelum hemel, lucht

caeruleus blauw, groen

campus veld, vlakte

candidus stralend wit, stralend

canere (cecini) (be)zingen, voorspellen

canis, -is hond

cantare zingen

cantus, -us lied, gezang

capere (capio, cepi, captum) pakken, nemen

capillus haar

captivus (subst) krijgsgevangene

captivus (adj) gevangen

caput, -itis hoofd, leider, hoofdstad

carere (carui) missen, niet hebben

carina schip, kiel

carmen, -inis lied, gedicht

carpere (carpsi, carptum) plukken

carus geliefd, duur

castellum fort

castra, -orum kamp

castus kuis, rechtschapen

casus val, voorval, toeval, ongeval

causa zaak, proces, reden, oorzaak

cavere (cavi, cautum) oppassen (voor)

cavus hol

cedere (cessi, cessum) (weg)gaan

celare verbergen

celebrare vieren, vereren

celer, -is snel

celsus hoog

cena maaltijd

censere (censui, censum) denken, vinden, besluiten

censor, -is censor

centum honderd

centurio, -ionis centurio

cera was, schrijftafeltje

cernere (crevi, cretum) onderscheiden, zien

certamen, -inis gevecht

certare strijden, wedijveren

certe (adv) zeker, tenminste, althans

certus zeker, vast

cervix, -icis nek

cervus nek

cessare onbenut blijven, dralen

ceterum (adv) overigens, verder

ceterus overig

ceu (adv) zoals

cibus voedsel

ciere (civi, citum) in beweging brengen

cingere (cinxi, cinctum) omringen

cinis, -eris as

circa, circum (prep) rondom, in de buurt van

circumdare (-dedi, -datum) omringen, omgeven met

circumfundere (-fudi, -fusum) omringen

circumvenire (-veni, -ventum) omsingelen

citus snel

civis, -is burger

civitas, -atis burgerij, staat, burgerrecht

clades, -is ramp, nederlaag

clamor, -is (ge)schreeuw

clarus helder, duidelijk, beroemd

classis, -is vloot

claudere (clausi, clausum) sluiten

cliens, -tis beschermeling (van een patronus), vazal

clivus helling

coepisse (coeptus sum) beginnen

coercere (coercui, coercitum) bedwingen, binnen grenzen houden

coetus, -us bijeenkomst, vergadering

cogere (coegi, coactum) bijeenbrengen, dwingen

cogitare (be)denken, zinnen op

cognitio, -ionis kennis, inzicht, onderzoek

cognoscere (-novi, -nitum) leren kennen, onderzoeken, vernemen

cohibere (-hibui, -hibitum) vasthouden, in bedwang houden



Deel met je vrienden:
1   ...   58   59   60   61   62   63   64   65   ...   148


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©tand.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina