Soga stedelijk Overleg Gezondheidszorg Alle vreemdelingen 13 februari 2015, 09. 00 11. 00



Dovnload 26.35 Kb.
Datum20.05.2018
Grootte26.35 Kb.

SOGA - Stedelijk Overleg Gezondheidszorg Alle vreemdelingen
13 februari 2015, 09.00 – 11.00

Aanwezig: Annika Waag – Agentschap Integratie & Inburgering/ODiCe/Oriëntatiepunt Gezondheidszorg Oost-Vlaanderen (verslag), Leen Van Zele – Gezondheidsdienst Stad Gent, Sieglinde De Graef – Kind & Gezin, Wim De Moor – OCMW Gent, Rudy Verbeeck – De Tinten , Tine Platteeuw en Anneleen Vanmalderen – UZ Gent, Veerle De Conynck – Buurtstewards/Stad Gent, Kris Duchateau – Integratiedienst/Stad Gent, Nele van haver – IN-Gent, Carla Ronkes – Vluchtelingenwerkgroep Gent, Serpil Karakaya en Evi Goethals – Kind&Gezin, Diete Glas – Huis van het Kind, Hanne Devos – Kraamkaravaan, Dorine Vandrogenbroek student/stagiaire K&G, Marjan Verbeke en Fleur Baertsoen – AZ Jan Palfijn, Kirsten Kaerts – WGC Botermarkt, Liceray Aranyo, Katrien Willaert – Inloopteam Kind en preventie, Ankie Boels – vzw De Sloep



  1. Bespreking ‘toegankelijkheid perinatale zorg voor kwetsbare zwangere vrouwen’

Inleiding door Leen van Zele, die iedereen wil bedanken voor het opsturen van relevante knelpunten-cases.

Aanleiding voor dit overleg is dat er enig tijd geleden een projectoproep gelanceerd werd door Koning Boudewijnstichting. Hierop werd ingegaan door Kind en Gezin, die begonnen met het uitschrijven van een project omtrent de pre/postnatale zorg van kwetsbaar zwangere vrouwen in het Gentse. Door een te krappe deadline werd de deadline niet gehaald. De noden blijven echter hoog onder de zwangere vrouwen in een kwetsbare positie, iets dat dagelijks blijkt bij de Gentse medische/paramedische diensten en vrijwilligers die zich bezighouden met de doelgroep.

Rond deze problematiek is er een overlap met de werking van het SOGA en het overleg ‘kwetsbaar zwanger in Gent’. Hierdoor werd beslist om de twee overleggen omtrent dit thema vandaag te ‘bundelen’.


SOGA staat voor Stedelijk Overleg Gezondheidszorg Alle Etnisch Culturele Minderheden. Het wordt voorgezeten door Leen Van Zele van de Gezondheidsdienst en functioneert als werkgroep van de Gezondheidsraad. Op het overleg gaat het voornamelijk over de toegankelijkheid van de gezondheidszorg voor precaire doelgroepen.
Kwetsbaar zwanger in Gent is een overleg dat wordt voorgezeten door Hanne De Vos van de Kraamkaravaan. Dit overleg gaat voornamelijk over de pre-, perinatale en post-natale zorg voor kwetsbare zwangeren.

Doel van dit overleg is 3-ledig: 1) de knelpunten verhelderen 2) een aanzet tot stappenplan formuleren en 3) afspraken maken rond opvolging – wie doet verder wat?

Doelgroep: mensen zonder wettig verblijf ( mzwv); mensen in schuldhulpverlening; personen die niet in orde zijn met ZIV; toeristen; schijnzelfstandigen; doortrekkers

Drempels in de hulpverlening voor kwetsbare zwangere vrouwen rond: anticonceptie en gezinsplanning; prenatale zorg; bevalling; postnatale zorg.

Slides 5-6: knelpunten anticonceptie en gezinsplanning.



  • Koperspiraaltje kan voorzien worden door Kind & Preventie en kan maandelijks één consultatiemoment voor deze precaire doelgroep geplaatst worden door het Kollektief (Abortuscentrum).

  • Vóór het plaatsen van de spiraal gebeurt er steeds een bloedafname  Onkosten labo  Soms kan dit eens opgelost worden door afspraken met labo’s die enkele labo-onderzoeken pro deo willen uitvoeren.

  • Ná het plaatsen van de spiraal moet men wel kunnen checken met een echo-toestel of het spiraal goed zit. Dat moet dus door een gynaecoloog gebeuren  Consultatiekost gynaecoloog.  Heel sporadisch kan dit eens opgelost worden door afspraken met gynaecologen die enkele consultaties pro deo willen uitvoeren.

  • Tegenstrijdigheid in het beleid: terugbetaling van anticonceptie is niet mogelijk via Dringende Medische Hulp (DMH) na leeftijd van 21 jaar. (Voor 21 jaar dus wel.) Abortus heeft wél een nomenclatuurcode, en kan dus verleend worden via DMH.  Voorkomen is beter dan genezen.  Dit signaal werd reeds door het OCMW naar het bovenlokale beleid doorgestuurd. Ook vanuit de Gezondheidsraad zou dit signaal nog eens kunnen doorgestuurd worden?

  • De Gentse Gezondheidsraad (http://www.gentgezondestad.be/gezondheidsbeleid/gentse-gezondheidsraad) heeft een tijdelijke werkgroep opgericht rond medicatie: zij bekijken nu de noden omtrent ‘basismedicatie’ waar geen terugbetaling wordt voor voorzien. bv D-medicatie (oa pijnstillers, zaken waarvoor iedereen ‘de volle prijs’ betaalt) goedkoper of terugbetaald maken. Echter, niet gemakkelijk om hierin een verandering te bekomen – vergt verandering van RIZIV-wetgeving – wat van toepassing is op iedereen. Zou heel duur worden voor de overheid om hiervoor subsidiëring te voorzien.

  • Indien gebruik anticonceptie: beter werken met spiraal, weinig opvolging nodig. De pil is moeilijk om op te volgen – niet iedereen heeft besef van werking ervan, niet iedereen leeft gestructureerd.

  • Culturele drempels rond anticonceptie: taboe, vooroordelen, gebrek aan kennis, andere gezinsplanningscultuur – vergt veel tijd en inspanning om ‘ander gedrag’ aan te leren.

Slides 7-14: knelpunten prenatale zorg.

  • Problematische gevallen is in ‘overgangsperiodes’ ‘zonder dekking’ van DMH of ZIV. Bv de eerste drie maanden na aanmelding in België, in de ‘toeristische fase’, voor dat men ‘zonder wettig verblijf’ (ZWV) in het land is – geen dekking DMH (geldt voor derdelanders, daar EU burgers gedekt zijn ook in deze fase). Soms zijn mensen wel al langer in België maar kunnen de bewijslast van 3 maand niet aantonen en moeten dus 3 maand wachten. Of indien wél recht op ZIV maar door omstandigheden geen bijdrage heeft betaald – wachtperiode van 3 maanden. Of bij fraude en in regel stellen van ID – van 2 rijksregisternummers naar 1 rijksregisternummer: kan maanden duren, geen ZIV ondertussen.  Vraag om tijdens die overgangsperiodes toch een minimale zorg te kunnen voorzien voor zwangere vrouwen.  Risico: mensen verdwijnen van de radar.

  • Wim De Moor: Bij mzwv zonder recht op DMH valt dit niet te regelen, maar bij EU burgers tijdelijk zonder ZIV vaak wél. OCMW kan soms kosten dekken, en dan via terugbetalingsplan terugvorderen, of achteraf via ZIV kosten terug krijgen.  Het betalen van de achterstallige RSZ-bijdrage wordt door het OCMW per individuele situatie bekeken. Daar kan geen algemene regel op geplakt worden.

  • In het algemeen: late aanmelding zwangerschap (door gebrek aan vertrouwen in overheid? Enkel contact met medische diensten indien er een probleem is, weinig ‘preventieve aanmeldingen’) – moet dan bv wachten met eerste echo (nog geen recht op DMH), die dan te laat gebeuren voor opsporingen van bepaalde problemen.

  • Bij mzwv kan de periode dat men al hier is bewezen worden ‘met alle mogelijke middelen’ – bv schoolattesten kinderen, gebruik van krasdiensten, doktersbezoeken, huurcontracten, gebruik nutsvoorzieningen. Is vooral problematisch indien de zwangere laat in de zwangerschap op een eerste controle komt. Als ze dan niet kunnen bewijzen dat ze hier al langer zijn dan 3 maanden, vallen ze buiten de DMH regeling.  Oproep naar alle hulpverleners om zoveel mogelijk te helpen in het voorzien van deze attesten zodat het OCMW snel de DMH kan goedkeuren.

  • Bij mzwv met uitlooprecht streeft OCMW ernaar om de bijdragen zien te betalen – komt goedkoper uit voor de samenleving.

  • Vraag: bij een eerste aanvraag DMH, hoe lang duurt het eer dat er een beslissing is? Antwoord Wim De Moor: afhankelijk van hoe dat de aanvraag gebeurt:

    • bij een persoonlijke aanmelding bij het OCMW op voorhand (voordat zorg verstrekt is), indien het erop lijkt dat de persoon in aanmerking komt (verblijf duidelijk niet in orde, behoeftigheid waarschijnlijk) kan er een voorlopige dekking gebeuren indien er een dringende nood is aan zorg. Bij minder dringende vraag, huisbezoek en beslissing binnen ongeveer 2-3 weken. Beste optie is altijd om mensen persoonlijk op voorhand te sturen naar het OCMW, ook al is er niet meteen een dringende nood aan zorg.

    • bij een schriftelijke aanmelding via een ZH of dienstverlener duurt het meestal veel langer – want hier is er voor het OCMW geen duidelijkheid over terugbetaling via POD-MI. Kan de persoon bij voorbeeld aangetroffen worden op de opgegeven adres? Indien men vanuit het ZH veel info al heeft vergaard, kan het sneller gaan. Echter vaak niet de mankracht om ‘sociaal onderzoek’ te doen in ZH.

  • Vraag: wat kunnen de medische diensten dan best doen om duidelijk te maken wat er nodig is? Antwoord Wim De Moor: Best duidelijk op papier zetten wat er dringend moet gebeuren op medisch vlak.  De procedure kan versneld worden door een formulier mee te geven met cliënten/patiënten die zij doorverwijzen naar het OCMW. bvb. vanuit Kind & Gezin met de informatie die het OCMW nodig heeft rond de noodzakelijke medische hulpverlening.  K&G heeft een ‘zwangerschapsboekje’ dat hiervoor misschien kan gebruikt worden.

  • Diensten geven aan dat ze cliënten/patiënten sturen naar het OCMW maar daarna niet weten wat de beslissing was van het OCMW.  Omgekeerd kan er ook vanuit het OCMW misschien een formulier voorzien worden dat de diensten informeert over de stappen die nog moeten gezet worden om goedkeuring te kunnen krijgen voor de DMH.

  • Een medische kaart moet altijd bekrachtigd worden.

  • De finale beslissing wordt enkel betekend aan de cliënt (en niet aan de dienstverlener), maar is wel duidelijk zichtbaar binnen Mediprima (ivm beslissingen voor zorg in ZH).

  • Wie valt er uit de boot?

    • Mzwv de eerste drie maanden, mensen die fraude gepleegd hebben (en hun kinderen), mensen met 2 RRnummers of met meerdere namen en verkeerd ingeschreven in RR  hierover misschien verdere stappen zetten via POK, om misverstanden rond namen weg te werken?  Carla Ronkes: het gaat wel over een 100-tal mensen.

  • Discussie: moet een ongeboren kind het slachtoffer worden van frauderende ouders?

  • Tijdsdruk: er is veel tijd nodig om vertrouwen van mensen te winnen. Vrouwen melden zich laat aan, dan moet er nog vertrouwen gewonnen worden en als mensen dan nog niet in orde zijn met papieren en dan abortus willen, is er een grote tijdsdruk, waardoor het veel gebeurt dat het te laat is om nog abortus te kunnen uitvoeren.

  • Opm.: na drie maanden na abortus kan men niet meer terecht bij het Kollektief om een opvolgende echo te doen.

  • Opm: cultureel verschil: zwangerschap wordt direct als heel positief ervaren. “Proficiat”. Terwijl dit niet altijd gewenst is. Het is dan moeilijker om dit ter sprake te brengen.  Ingesteldheid van hulpverleners naar zwangere vrouwen. Ermee rekening houden dat dit ook een mogelijkheid is.

  • Taalbarrière: risico bij ‘niet begrijpen’ van afspraken vb. vrouwen melden aan bij de spoed terwijl ze gewoon via het ziekenhuis kunnen gaan.

  • In geval van familie met een ‘problematische opvoedingssituatie’ – bv indien geen vaste verblijfplaats – hier kan het Vertrouwenscentrum Kindermishandeling niets doen, want moet een adres, inschrijving in het RR hebben en moet kunnen aangetroffen worden op adres.  Aangezien dit meer over bijzondere jeugdzorg gaat is het beter dit door te geven naar de Werkgroep ‘signalen’ in Gent (CAW, OCMW, WGC, onderwijs…) vanuit het Lokaal Welzijnsbeleid. Meer info over de werking rond signalen in Gent: http://www.beleidssignalen.be/.

  • Problemen bij late aanmelding voor echo’s. Echo nodig om zwangerschapsduur te bepalen, en om vast te stellen of het gaat over een problematische bevalling. Noodzaak van 2-3 echo’s tijdens een zwangerschap.

  • Laagdrempeligheid van de voorzieningen is belangrijk! Drempels omwille van verschillende redenen – bv ‘Kollektief- abortuscentrum’ omwille van naam; WGC omwille van terugkomst voor latere afspraak (bij Prenataal Steunpunt kan men bv direct een ‘prikpil’ krijgen). Inloopteams en Buurtstewards zeer laagdrempelig voor deze kwetsbare vrouwen.

  • Financiële drempels indien geen DMH en geen dekking ZIV

    • Abortus heeft ook nomenclatuur, maar is duur indien zelf moet betalen. 50 a 70€ met ziekteverzekering. 500€ zonder ziekteverzekering. Bij kollektief 450€. In Nederland na 5 maand vb. 800€.

    • Sterilisatie – 160€ voor mannen zonder tussenkomst Mutualiteit. Voor vrouwen is het duurder. Sterilisatie heeft wel een nomenclatuurnummer, maar wordt soms niet geattesteerd door de arts (die de reikwijdte van DMH niet te volle begrijpt?).

    • Urine-onderzoek: gebeurt gratis in het Prenatale Steunpunt

    • Labo-onderzoek – 25€? Soms gratis als pro deo afspraken kunnen gemaakt worden.

    • Consultatie gynaecoloog met echo-125€

    • Consultatie gynaecoloog bij UZ – 73€ indien zelf moet betalen. Eerste consultatie wordt echter nooit geweigerd, ook al heeft cliënt geen geld.

  • Er is een verschil in de toegankelijkheid tussen ZH en andere prenatale zorgcentra. Loketten hebben een belangrijke functie om precaire zwangere vrouwen op te sporen. In UZ wordt de sociale dienst altijd betrokken als blijkt dat cliënt geen ZIV, medische kaart of geld heeft. ‘Spoed’ wordt vaak gebruikt als ‘eerste loket’.  Kan er in kaart gebracht worden hoe het onthaal van alle ZH in Gent werkt? In kort beschrijven hoe men werkt?

  • Culturele drempels – geen gewoonte prenatale opvolging, enkel optreden bij problemen

  • Informatieve drempels – weinig info in andere talen. Door kennisgebrek, angst, afspraken vermijden, no show

  • Inloopteams hebben wel infosessies in verschillende talen

  • Vraag: wat met foliumzuur? Meestal starten heel laat met de inname van foliumzuur. Foliumzuur is niet terugbetaald?

Slide 15: knelpunten bij de bevalling

Slides 16-17: knelpunten bij de postnatale zorg

  • Vaak geen zicht op waar mensen zich bevinden na bevalling, verdwijnen van de radar snel na de bevalling – iets dat de indruk wekt dat mensen naar hier komen enkel om te bevallen onder DMH, dan weer vertrekken? Cfr. Cijfers OCWM Gent: Heel veel jonge vrouwen en baby’s binnen de DMH.

  • Sommigen denken dat ze hier verblijfsrecht kunnen krijgen als ze hier bevallen zijn, wat uiteraard niet klopt.

  • Vooral financiële drempels voor zaken zoals: zuigelingenvoeding, vitamine D, luiers, afkolfpomp, etc – geen nomenclatuurnummers, geen terugbetaling, geen DMH – moet zelf betalen.  Voor deze zaken gaan organisaties soms inspringen, al of niet gesubsidieerd, vb. De Sloep, Baby-Nest, De Tinten, Werkgroep Vluchtelingen etc.

  • Voor hulp door een vroedvrouw aan huis varieert de prijs afhankelijk van welke dag na de bevalling is, dag 1-5 (indien de vrouw alles zelf moet betalen). 40€ bij de eerste dag na bevalling (?)

  • Baby-nest Gent biedt spullenhulp voor precaire pas bevallenen. Eerste leeftijdsmelk 6 maanden. Begeleiden nu 12 moeders met kleine kinderen, is dus beperkt. Hebben ook een ‘pamper-project’.

  • OCMW betaalt zuigelingenvoeding de eerste zes weken van baby terug. MZWV zijn hier van uitgesloten, maar er worden individuele uitzonderingen op gemaakt. Voor MZWV is er altijd extra motivering nodig, maar terugbetaling gebeurt dus soms op basis van de specifieke en individuele sociale en financiële situatie. Er moet desgevallend steeds een doorverwijzing door K&G gebeurd zijn.  Er zal nog een overleg doorgaan rond zuigelingenvoeding georganiseerd door Kind & Gezin en met OCMW, Babynest, De Tinten, Werkgroep Vluchtelingen etc.

  • Vraag: Wat met postnatale depressies? Terugbetaling psychologen?

Slides 18-20: Suggesties

De tijd was te kort om ook nog door de suggesties te lopen die velen hadden meegegeven bij de cases. Hieronder een oplijsting bij wijze van brainstorm. Daarop zullen we daarna verder werken.



  • Nood aan terugbetaling 3 noodzakelijke echo’s voor illegalen!

  • Lijst van Huisartsen die op vrijwillige basis patiënten van die doelgroep willen verder helpen

  • Echo-toestellen in prenatale steunpunten

  • Afspraken: zoals bvb. zorg mensen van het doortrekkersterrein gegarandeerd door K&G

  • Begeleiding in het consulteren van de sociale dienst om uitstel van betaling bij de gynaecoloog te krijgen

  • Aanklampende zorg, vb. buddy systeem Artevelde Hogeschool

  • Zorgpad voor deze doelgroep cfr. Parelproject Leuven

  • Coördinatie verschillende hulpverlening en afstemming door PS + Huizen vh Kind

  • Volledige terugbetaling zorg voor en na zwangerschap door OCMW ook voor zij die volgens sociaal onderzoek geen recht hebben

  • Aanleren (health literacy): belang van vaste opvolging tijdens zwangerschap

  • Checklist bij zorgverleners om snel moeilijkheden bij zwangerschap in te schatten

  • Geïntegreerde zorg: goede afspraken “wie doet wat?”

Slide 21: Afspraken en mogelijke werkgroepen (?)

  • Opsomming/lijst van de werking van alle Gentse ziekenhuizen bij ontvangst zwangere vrouwen – wie doet dit?

  • Formulier/convenant tussen OCMW en medische diensten: wat moet OCMW weten om snel tot beslissing DMH te komen? – Wim?

  • Zuigelingenvoeding – wat ermee?

  • Werkgroep D- medicatie – =basismedicatie, pleiten voor terugbetaling, kosteloos voor kwetsbare personen?

  • Ziekteverzekering niet in orde door niet betalen RSZ-bijdrage: wordt meegenomen door Leen naar overleg met ziekenfondsen.

Een kleine werkgroep zal de knelpunten en mogelijke punten van opvolging structureren om zo tot een taakverdeling te komen. Bedoeling is de overlegorganen zo efficiënt mogelijk in te zetten zonder voor een overlap te zorgen. Volgende personen nemen alvast zeker deel aan dit overleg: Leen Van Zele, Sieglinde De Graef, Diete Glas, Hanne De Vos.

Op 20/3 is de volgende vergadering ‘Kwetsbaar Zwanger in Gent’ – Meer info volgt.



Volgende vergadering van het SOGA: ?
Waar? Nader te bepalen
Op agenda:

Deel met je vrienden:


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©tand.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina