Probleemstelling



Dovnload 0.89 Mb.
Pagina2/8
Datum20.05.2018
Grootte0.89 Mb.
1   2   3   4   5   6   7   8


Bron: http://informatieverwerking.tormentil.nl/03_07.gif


ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM

Faculteit der Economische Wetenschappen

Sectie Algemene economie

3e trimester 2006/2007
Begeleiding: Dr. R. Dur

Naam: Petra Pierhagen

Examennr.: 279332

Emailadrres: 279332pp@student.eur.nl

Afstudeerrichting: Marketing

Thesis: Bachelor


Inhoudsopgave
1: Inleiding ……………..……………………….………………………………… Blz. 2

1.1: Aanleiding van het onderzoek………………………………………..……….. Blz. 2

1.2: Wetenschappelijke en maatschappelijke relevantie……………………..……. Blz. 2

1.3: Het doel en de aard van het onderzoek………………………………………... Blz. 3

1.4: Het onderzoeksproces en de methodologie……………………..…………….. Blz. 3

1.5: Het theoretische raamwerk………………………………………………..…... Blz. 4

1.6: De structuur van het onderzoek……………………………..………………… Blz. 5

1.7: Probleemstelling en deelvragen………………………………………..……… Blz. 6



2: Theoretisch kader……………………..……………………………………...... Blz. 7

2.1: Oorzaken vergrijzingproblematiek………………………….………………… Blz. 7

2.2: Gevolgen van de vergrijzing………… ……………………………………….. Blz. 8

2.3: Mogelijke oplossingen voor de vergrijzing……….…………………………... Blz. 8

2.4: Overzicht huidige pensioenregeling………………...………………………… Blz. 9

2.5: De kwaliteit van oudere werknemers………………...………….……………. Blz. 12

2.6: Samenstelling leeftijdsgroepen in de loop der jaren…………………………... Blz. 13

2.7: Mening politieke partijen over verhogen pensioengerechtigde leeftijd…...….. Blz. 15

2.8: Bereidheid werkgevers om werknemers langer door te laten werken…..……. Blz. 16

2.9: Arbeidsparticipatie in de loop der jaren………………………………………. Blz. 17


3: Eigen marktonderzoek………………………………………………………… Blz. 19

3.1: Opzet onderzoek………………………............................................................. Blz. 19

3.2: Analyse van de enquête-uitkomsten.…………….………………………......... Blz. 21
4: Conclusie……...………..………………………………………………………. Blz. 32
5: Nabeschouwing………….………………………..……………………………. Blz. 34

5.1: Gevolgde lijn in het betoog en gehanteerde onderzoeksmethode……..……… Blz. 34

5.2: Aanbevelingen voor het vervolg………………………..…………………….. Blz. 34

5.3: Aanduiding van onderwerpen waarover ‘nader onderzoek’ gewenst is.……... Blz. 35


Literatuurlijst…….………………………………………………………………. Blz. 37
Bijlagen…………………………………………………………………………… Blz. 38

Enquête 1 ………………..…………………………………….………………..… Blz. 38

Enquête 2 ……………….………………………………………………………… Blz. 41

Verklaring met betrekking tot auteursrecht en plagiaat …………….…………….. Blz. 44



Hoofdstuk 1 Inleiding
1.1 Aanleiding van het onderzoek
Net na de Tweede Wereldoorlog was er in Nederland sprake van een enorme stijging van het aantal geboortes ten opzichte van andere jaren. Deze stijging van de geboortes, ook wel de “babyboom” genoemd, deed zich grofweg voor in de jaren 1941 tot 1955. Momenteel begint de bevolking steeds meer te vergrijzen, onder andere als gevolg van de babyboom. Andere oorzaken voor de vergrijzing zijn de toegenomen levensverwachting en het dalende geboortecijfer.

In de media komen veel reacties naar voren van mogelijke negatieve gevolgen van de vergrijzing voor onze samenleving. De uittreding van arbeiders zou groter worden dan de instroom van arbeiders. Deze daling van het arbeidsaanbod leidt tot een spanning op de arbeidsmarkt. Onderzoekers vragen zich af of sociale voorzieningen, zoals het pensioenstelsel, de AOW en de zorg, nog wel te financieren zijn als de vergrijzing hard toeneemt. Een mogelijke oplossing hiervoor zou het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd zijn. Dat was de aanleiding voor mij om een onderzoek in te stellen naar de bijdrage van het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd aan een oplossing voor het vergrijzingsprobleem.


1.2 Wetenschappelijke en maatschappelijke relevantie van het onderzoek
Het vergrijzingsprobleem speelt niet alleen een grote rol in de Nederlandse economie, maar ook op wereldniveau. Ongeveer 20 procent van de wereldbevolking zal de komende jaren de pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar bereiken.Het aantal mensen van 65 jaar en ouder in de wereld zal de komende jaren toenemen van ongeveer een half miljard nu naar twee miljard in 2050. Wanneer hier niet goed op ingespeeld wordt, kan dit tot grote problemen leiden voor de maatschappij.
1.3 Het doel en de aard van het onderzoek
Het doel van dit onderzoek is om te kijken in hoeverre het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd bijdraagt aan een oplossing voor het vergrijzingsprobleem. Gaan mensen echt langer werken als de leeftijd verhoogd wordt? Of is het misschien nuttiger om meer mensen daadwerkelijk tot de pensioengerechtigde leeftijd te laten werken? Liggen de oorzaken van het niet langer doorwerken bij de consument, of houden ze verband met fiscale maatregelen of maatregelen die bedrijven zelf treffen? Zijn mensen op hogere leeftijd nog wel aantrekkelijk voor bedrijven? Of vermindert de productiviteit naarmate mensen ouder worden? Ook wordt gekeken wat de werknemer zelf wil. Hebben mensen op oudere leeftijd liever een bijbaantje om eventuele verveling tegen te gaan? Of zijn ze op en willen ze zonder al te veel inspanning van hun oude dag genieten?
Er wordt ook gekeken in hoeverre mensen zich bewust zijn van de situatie die door de vergrijzing ontstaat. De arbeidsmarkt wordt krapper, hoe moet dat opgevangen worden? Zijn mensen bereid hun gedrag aan te passen als ze meer begrip hebben voor de noodzaak daarvan?
Dit onderzoek zal exploratief van aard zijn om de mening van de consument tot uitdrukking te brengen.
1.4 Het onderzoeksproces en de methodologie
Aan de hand van “Desk research” zal gekeken worden hoe de samenstelling van de leeftijdsgroepen de laatste jaren veranderd is en wat de verwachting is van die samenstelling in de toekomst. Ook zal aan de hand van “desk research” onderzocht worden in hoeverre de arbeidseffectiviteit verandert naarmate mensen ouder. Verder wordt gekeken naar de oorzaken, gevolgen en mogelijke oplossingen van de vergrijzing. Ook de arbeidsparticipatie van mensen in de loop der jaren zal aan bod komen. Ten slotte wordt gekeken wat op dit moment de fiscale gevolgen zijn van langer doorwerken. Het “desk research” zal geschieden aan de hand van diverse boeken, wetenschappelijke artikelen en nieuwsberichten met betrekking tot de vergrijzing.

Vervolgens zal aan de hand van een “Field research” onderzocht worden in hoeverre mensen bereid zijn mee te werken aan een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd. Dit zal gebeuren aan de hand van enquêtes en/of interviews. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de bevindingen uit het “desk research”.


1.5 Het theoretische raamwerk
Om de oorzaken, gevolgen en mogelijke oplossingen van de vergrijzing te onderzoeken zal gebruik worden gemaakt van “desk research”. Wetenschappelijke artikelen, krantenberichten en informatie op Internet zullen gebruikt worden om de meest bruikbare en recente informatie en ideeën op te doen.
Aan de hand van gegevens van het Centraal bureau voor de statistiek (CBS) zal informatie worden verzameld over de arbeidsparticipatie van mannen en vrouwen in de loop der jaren. Verder wordt gebruik gemaakt van de gegevens van het CBS om de leeftijdssamenstelling van de bevolking in de loop der jaren na te gaan.
Ook wordt gekeken naar de mening van politieke partijen met betrekking tot het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd. Dit zal gebeuren aan de hand van Internet en krantenartikelen.
Verder zal het huidige pensioenstelsel worden geanalyseerd. Er zal worden gekeken in hoeverre het winstgevend is voor werkgevers om werknemers na de pensioengerechtigde leeftijd in dienst te houden. Dit gebeurt aan de hand van literatuur, publicaties op het Internet en wetenschappelijke artikelen.
Ten slotte worden conclusies uit eerdere onderzoeken met betrekking tot de kwaliteit van oudere werknemers meegenomen. Hiervoor zal gebruik worden gemaakt van wetenschappelijke artikelen, krantenberichten en informatie op Internet.

1.6 De structuur van het onderzoek
De doelgroep van het empirisch onderzoek zijn mensen vanaf een jaar of 18. Mensen onder de 18 jaar zullen nog niet echt een duidelijke mening hebben over vragen met betrekking tot de vergrijzing. De jongere mensen zullen ondervraagd worden over hun mening over mogelijke oplossingen voor de vergrijzing. Er zal onderzocht worden in hoeverre zij het daar mee eens zijn. Ook zal onderzocht worden hoelang jongere mensen door willen werken. Bij gepensioneerde mensen zal onderzocht worden hoe zij over hun huidige situatie denken. Vervelen zij zich? Hadden ze langer door willen werken? Willen ze af en toe wat bij klussen?
In eerste instantie zullen ongeveer 60 mensen worden ondervraagd. Vervolgens wordt gekeken of het noodzakelijk is om nog meer mensen te ondervragen. Wanneer steeds dezelfde antwoorden worden verkregen, wordt er vanuit gegaan dat de steekproefomvang voldoende groot is. In het geval dat steeds andere antwoorden worden verkregen, wordt ervan uitgegaan dat de steekproefomvang niet groot genoeg is en zullen meer mensen worden ondervraagd.
Het eerste deel bestaat uit het onderzoeksvoorstel. In het tweede gedeelte wordt aan de hand van diverse deelvragen een bijdrage geleverd aan de probleemstelling. In het derde gedeelte worden de bevindingen weergegeven. Het vierde deel bestaat uit een nabeschouwing. Hierin wordt de gevolgde lijn in het betoog en de onderzoeksmethode geëvalueerd. Er zal een oordeel worden gegeven over de toepasbaarheid in de vorm van aanbevelingen. Ten slotte worden onderwerpen aangeduid waarover nader onderzoek gewenst is.
1.7 Probleemstelling en deelvragen
De probleemstelling luidt: In hoeverre heeft het zin en is het haalbaar om de pensioengerechtigde leeftijd te verhogen?
Deze probleemstelling zal aan de hand van de volgende deelvragen worden uitgewerkt:


  • Wat zijn de oorzaken van de vergrijzingproblematiek?

  • Wat zijn de gevolgen van de vergrijzing?

  • Welke oplossingen zijn mogelijk voor de vergrijzing?

  • Hoe ziet de samenstelling van de leeftijdsgroepen er uit in de loop der jaren?

  • In hoeverre is de arbeidsparticipatie in de loop der jaren veranderd?

  • Hoe ziet de huidige pensioenregeling er uit?

  • In hoeverre verandert de effectiviteit van arbeid naarmate de leeftijd toeneemt?

  • In hoeverre zijn mensen bereid langer door te werken?

  • In hoeverre is de werkgever bereid mensen langer door te laten werken?

  • Hoe denken ouderen over de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd ten opzichte van jongeren?

  • In hoeverre stellen mensen hun mening over het verhogen van de pensioengerechtigde leeftijd bij naarmate ze beter op de hoogte zijn van de demografische ontwikkeling?

Hoofdstuk 2 Theoretisch raamwerk
2.1 Oorzaken van de vergrijzingproblematiek


Bron: werkstuk op www.scholieren.com
Een van de oorzaken van de vergrijzing is dat tussen 1941 en 1955 heel veel mensen zijn geboren vergeleken met andere jaren. Deze zogenaamde babyboom wordt tussen 2006 en 2020 65 jaar of ouder.

Een andere oorzaak is dat mensen de laatste decennia steeds ouder worden dan vroeger. De gemiddelde levensverwachting van mensen neemt dan ook toe.1 Mannen hadden in 2006 nog een gemiddelde leeftijdsverwachting van 77,6 jaar, in 2050 schat het CBS de gemiddelde levensverwachting voor mannen in op 81,5 jaar. Vrouwen hadden in 2006 een gemiddelde levensverwachting van 81,7 jaar, in 2050 schat het CBS dat in op 84,2 jaar.

De laatste jaren is er sprake van een dalend geboorteoverschot, dat wil zeggen dat het aantal levend geboren mensen minus het aantal overleden mensen daalt. Volgens gegevens van het CBS was het geboorteoverschot in 1950 nog 153.789, dat is teruggelopen tot 49.685 in 2006.

Rond 1980 kwam voor het eerst de mogelijkheid van vervroegd uittreden. Een groot deel van de ouderen die in aanmerking kwamen voor de vervroegde uittredingsmogelijkheid wilde hier eerst geen gebruik van maken, maar later wel. Tegenwoordig is men de vervroegde uittreding als een verworven recht gaan zien.



De gemiddelde werknemer wordt door vakbonden vertegenwoordigd. Aangezien de gemiddelde werknemer ouder wordt en dus ook het ledenbestand van de vakbond vergrijsd, heeft de vakbond een groot belang bij de pensioen- en uittredingsregeling. De kosten van deze regeling moeten opgebracht worden door de jongere werknemers. Door de vergrijzing van het ledenbestand van de vakbond zouden de belangen van jongere werknemers minder worden behartigd.
2.2 Gevolgen van de vergrijzing
De groei van het aantal ouderen neemt sterk toe en daarmee ook de uittreding van werknemers. Deze uittreding is veel groter dan de instroom van werknemers. Door de afname van het arbeidsaanbod kan een spanning op de arbeidsmarkt ontstaan. De bestaande pensioenen en zorgvoorzieningen zouden op den duur onbetaalbaar kunnen worden. Met de toename van het aantal ouderen neemt ook het aantal AOW-uitkeringen toe. Hierdoor zullen de belastingen en premies die werkende mensen betalen stijgen. In 2004 was de verhouding tussen het aantal 65-plussers en werkenden drie op tien, in 2040 zal dat naar schatting zes op tien zijn.2 De kosten van arbeid worden stijgen hierdoor, wat nadelige gevolgen voor de economische groei kan hebben.
Door de uitbundige vraag naar goederen en diensten kan overbesteding ontstaan, waardoor de inflatie flink op kan lopen.3 Het is de vraag of het pensioenstelsel, de AOW en de zorg nog wel te financieren zijn als de vergrijzing hard toeneemt.
2.3 Mogelijke oplossingen voor de vergrijzing
De pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar is gebaseerd op de aanname uit het begin van de 19e eeuw dat mensen op die leeftijd arbeidsongeschikt waren. Beleidsmakers vragen zich af of die leeftijdsgrens van 65 jaar nu nog steeds gehandhaafd moet blijven. Een van de bedachte oplossingen om de negatieve gevolgen van de vergrijzing tegen te gaan is om werknemers langer door te laten werken. Na het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd kunnen werknemers bijvoorbeeld gefaseerd stoppen met werken. Wanneer niet gekozen wordt voor een verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd, kan wel de keuzemogelijkheid om langer door te werken worden gegeven.
Veel mensen zijn vervroegd uittreden en prepensioen als normaal gaan zien. Die mentaliteit zou veranderd kunnen worden door ze meer inzicht te geven in het vergrijzingsprobleem en de oorzaken daarvan. De overheid kan ervoor kiezen om de vervroegde uittreding en het prepensioen gefaseerd af te schaffen.
Een andere oplossing is om strengere regels vast te stellen met betrekking tot werkloosheidsuitkeringen.
Ook kan ervoor gekozen worden om de economische groei stimuleren, bijvoorbeeld door de vennootschapsbelasting te verlagen en de zelfstandigenaftrek te verhogen. Dit zou leiden tot meer innovatie door bedrijven en meer ondernemerschap. Ook kan het ondernemerschap gestimuleerd worden door het ontslagrecht te versoepelen.
Mensen kunnen meer blijven (bij)leren om de kloof tussen de belevingswereld van oudere en jongere werknemers te verkleinen. Ook zou een balans gezocht kunnen worden tussen werken, leren en ontspannen tot op hoge leeftijd. De jongeren kunnen zo veel van de ouderen leren en andersom, al is het maar hoe het niet moet.
Verder kan ervoor gekozen worden om de AOW in de toekomst geen “hangmat”te laten zijn, maar een “vangnet”.
Ook de vlaktax voor 65-plusser is een mogelijkheid. Hierbij wordt een constant tarief geheven bij oudere werknemers. Een andere mogelijkheid is om ouderen geen belasting meer te laten betalen voor hun inkomen uit arbeid. Het bedrijfsleven mag de kosten voor oudere werknemers dan niet aftrekken. Ook kan worden gekozen voor een hogere belastingaftrek voor ouderen.
Demotie is ook een mogelijke oplossing. De babyboomers verdienen dan op oudere leeftijd wat minder of vervullen een lagere functie.

De arbeidsparticipatie van (huis)vrouwen, allochtonen, arbeidsgehandicapten en ouderen kan worden bevorderd. Ook een stimulering van de gezinsuitbreiding is een mogelijkheid om het vergrijzingsprobleem tegen proberen te gaan.


Een andere mogelijkheid is het fiscaliseren van de AOW. Hiermee wordt bedoeld dat de kosten van de basisouderdomspensioenen uit de algemene middelen worden betaald en dus mede door gepensioneerden met een aanvullend pensioen of ander inkomen.
2.4 Overzicht huidige pensioenregeling

Deel met je vrienden:
1   2   3   4   5   6   7   8


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©tand.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina