Preek Genesis 25: 19-34



Dovnload 24.18 Kb.
Datum20.05.2018
Grootte24.18 Kb.

Preek Genesis 25: 19-34

  • Schilwolde, 18 augustus 2013

  • Kees van Dusseldorp

Liturgie:

Votum en groet

Ps.33:1,2

Wetslezing

Gz.157


Gebed

Lezen: Gen.25:19-34

Rom.9:6-16

Heb.12:14-17

Ld.70

Preek: Gen.25:23



Ps.44:1,2

Gebed


Ps.105:3,4

Zegen
Gemeente van Christus,


** Gods volk heeft onvruchtbare moeders
‘Isaak, hoe moet het nu? Je vader heeft me speciaal uit Paddam-Aram laten halen om met jou te trouwen. Om de familielijn te bewaren. Ik heb dat gezien als Gods roeping. Maar we zijn al zo lang getrouwd. En ik word maar niet zwanger. Isaak, ik ben bang dat ik onvruchtbaar ben. Hoe moet het nu?’
Rebekka heeft het er moeilijk mee. Tien jaar getrouwd, geen kinderen. Vijftien jaar getrouwd, geen kinderen. En nu twintig jaar getrouwd. Ongewild kinderloos. Wat kan het een diep en stil verdriet zijn. En een zoektocht naar de invulling van je leven. Laat niemand daar gemakkelijk over denken. Het brengt Rebekka extra in verwarring. Wat is Gods bedoeling? Zij was toch uitgekozen om moeder te worden van een groot volk?
‘Rebekka, luister. Ik weet dat de Heer zijn belofte zal uitvoeren. Dat zal via ons gaan. Hoe en wanneer, ik weet het niet. Maar als God iets zegt, doet Hij het. Kijk naar mij: mijn moeder was negentig jaar toen ik geboren werd. Ik zal voor jou en mij bidden. Ga maar rustig slapen, de Heer zorgt voor ons’.
En in de publieke eredienst klonk de stem van Isaak, het hoofd van de familie. Waar de tientallen, misschien wel honderden personeelsleden bij elkaar kwamen voor dankzegging en voorbede, klonk ook zijn gebed: ‘Almachtige God. Zie om naar Rebekka, de vrouw die u mij gegeven hebt. Ze zal geen kind ter wereld brengen, als u er niet voor zorgt. Heer, ontferm u over ons.’
Er is iets bijzonders met de moeders van Gods volk, de aartsmoeders van Israël. Sara, Rebekka en straks Rachel. Ze kunnen geen kinderen krijgen. Hun onvruchtbaarheid is geen natuurlijke kinderloosheid. Het lijkt wel of God wacht tot ze de overgang achter de rug hebben. Als God zijn volk geboren laat worden, is dat niet door menselijke vruchtbaarheid of potentie. Als God zijn verbond in stand houdt, is dat niet door natuurlijke mechanismen. Israël is ‘made in heaven’. Het is en blijft Gods werk. Dat jij bij Christus hoort, dat regel je niet zelf. Dat is ook niet vanwege je ouders of vrienden, hoe belangrijk ze ook kunnen zijn. Je wordt opgenomen in Gods volk als je uit God geboren wordt. Als Gods Geest je tot leven roept. Israël moet het goed weten, de kerk moet het goed weten, iedere christen moet het goed weten: dat je bij God hoort is geen mensenwerk. Het is Gods werk. Want wat voor mensen onmogelijk is, is mogelijk bij God.
** strijd vanaf de moederschoot
‘Isaak, voel eens. Dit is toch niet normaal, wat er in mijn moederschoot gebeurt? Het doet me zeer. Het zijn er twee, dat weet ik zeker. Maar ze vechten voortdurend met elkaar. Ik maak me er ongerust over. Ik weet wel, zwangere vrouwen zijn snel bezorgd. Maar echt, dit is verontrustend. Het zijn toch kinderen van gebed en belofte? Wat betekent dit? Wat moet dit worden?’ ‘Ik weet het niet Rebekka, ik zie de betekenis niet. Alleen God weet wat er aan de hand is. Vraag het hem.’ Rebekka vraagt het de Heer. En ze krijgt antwoord. ‘Twee volken zijn in je schoot, Rebekka, volken die uiteengaan nog voor je hebt gebaard.’
Het verhaal gaat dus niet alleen over een tweeling. Twee broertjes die vechten om de ruimte in de baarmoeder en hun moeder daarbij niet ontzien. Het gaat ook over twee volken. Over een stuk geschiedenis. Deze twee jongens kunnen niet in één land samenleven. Wat Rebekka voorvoelde tijdens haar zwangerschap, wordt bevestigd door dit godswoord. De jongens zullen elkaar de tent uitvechten. Ze zijn totaal verschillend. En verdragen elkaar niet. Als de een op bezoek is, wil de ander er niet zijn. Moeilijk te verteren voor ouders. En in dit geval zal het in de generaties verder gaan. Hun nakomelingen zullen elkaar naar het leven staan. De eeuwen door.
In het leven van de tweeling blijkt het. Ze rollen vechtend de baarmoeder uit. De sterke, ruige wint het eerste gevecht. Maar de zwakkere, gladde legt zich er niet bij neer en wringt zich later met list en bedrog naar de plek van de eerstgeborene. Er is voortdurend strijd. Strijd om de gunst van vader of moeder. Strijd om de erfenis. Strijd om het land. Strijd om het koningschap. Strijd om de toekomst. Beiden spelen ze geen lekkere rol. De oudste niet en de jongste niet. De ruwe en de sluwe.
Rond het Godsvolk is altijd rumoer en conflict. De verteller van de oude geschiedenis wijst die structuur al aan bij de stamvader van het volk. Al voor de geboorte is de strijd begonnen. En die is niet gestopt. Je ziet het bij Israël. Je ziet het bij de kerk. Er zijn conflicten. Er is strijd. Met woorden, in politieke discussies, in snerende artikelen, in subtiele spot. Soms roepen Gods kinderen de strijd op. Door onhandige uitspraken, arrogant gedrag, vastgeroeste opvattingen of wereldvreemde acties. Door eigenhandig de wereld in te willen richten als Gods Koninkrijk. Soms ontstaat de strijd uit jaloezie of haat tegen Gods werk. Maar als de stamvader al vechtend geboren wordt, hoef je toch van het volk niet veel anders te verwachten.
** de rollen omgekeerd
Het Godswoord aan Rebekka bevat nog een tweede uitspraak: ‘De ene natie zal machtiger zijn dan het andere, de oudste zal de jongste dienen.’ Dat de een sterker zal zijn dan de ander, dat spreekt vanzelf. Maar dat de oudste de jongste zal dienen, dat is de wereld op zijn kop. Zeker de wereld van het oude oosten. Maar hoe vaak komen we dat niet tegen als God aan het werk gaat? Dat de rollen worden omgekeerd?
De kleinste wordt de grootste, de laatste wordt de eerste, de zwakste blijkt de sterkste, de rijkste blijft de armste, de gekruisigde wordt de koning. In Gods rijk gaat het anders toe dan in de mensenwereld. Sterk is Israël als volk nooit geweest, met uitzondering van de tijd van David en Salomo. Maar in alle andere eeuwen stelde het militair weinig voor en was het afhankelijk van de grootmachten in het zuiden en in het noorden. En toch heeft God door dit volk de beslissende draai gegeven aan de geschiedenis van de mensheid. Nooit heeft Jezus zich heersend opgesteld om de zaken naar zijn hand te zetten. Hij diende de mensen tot de dood. Tot verbijstering van zijn volgelingen. Maar daarmee legde hij wel de weg naar het leven open.
We moeten het steeds weer leren. Om met een andere bril te kijken. Niet wat voor de mensen sterk en mooi is. Het gaat niet om de meest aantrekkelijke boodschap, de grootste invloed of de meest indrukwekkende acties. Goede resultaten vormen geen bewijzen van Gods zegen. Gezondheid en welvaart zijn geen bewijzen dat God erbij is. Een fijn gezin is geen teken dat je goed gelooft. Een goed georganiseerde kerk betekent niet dat de Geest daar woont. In de zwakke en beperkte, in de gehandicapte en hulpbehoeftige maakt God zijn genade groot. Natuurlijk mag je streven naar goede dingen, naar gezondheid en naar waardering. Maar besef dat God een andere bril op heeft. Niet wie zichzelf kan redden. Maar wie beseft dat hij of zij zichzelf niet kan redden. Open je handen voor de Heer.
** twee stijlen van leven
Het gaat maar niet om twee broertjes. Het gaat om twee volken. Om de geschiedenis van de mensheid. En het gaat om twee manieren van leven. Messiaans leven of heidens leven. Jakob en Esau doen het voor.
Ze hadden dezelfde start in het gezin van Isaak en Rebekka. Verwekt onder de belofte. Verwacht op het gebed. Geboren in het verbond. Op dezelfde dag besneden. Opgevoed door dezelfde leraren. En toch is dat geen garantie. Want hun wegen scheiden zich.
De ruige Esau kiest voor het leven als jager. Hij zwerft door weer en wind door bos en veld en komt af en toe thuis binnenvallen om bij te tanken. Daarmee breekt hij met de traditie van Abraham en Isaak met een gemengd bedrijf van vee en akkerbouw. Daarachter ligt een breuk met de belofte van God dat Abrahams nageslacht een land zal krijgen om te bewonen en de bebouwen. Er ligt ook een breuk met de plek van Gods nabijheid en trouwe eredienst. Nog veel duidelijker komt zijn minachting voor het heilige aan het licht als hij linzensoep belangrijker vindt dan zijn verantwoordelijkheid als eerstverantwoordelijke in het verbond. ‘Gauw, geef me wat van het rode dat je daar kookt. Ik sterf van de honger, wat moet ik met dat eerstgeboorterecht? Ik leef hier en nu.’
Jakob zit anders in elkaar. Hij geeft zich wel aan het land van de belofte en de dienst aan God zoals die in de familie was gegroeid. Toch zou je hem niet graag als vriend hebben. Esau ruikt soep en Jakob grijpt zijn kans: ‘Verkoop me dan nu eerst je eerstelingschap.’ Handige jongen, die Jakob. Gladde jongen ook. Chantage, egoïsme en bedrog, dat zijn geen complimenten. En toch heeft hij kennelijk iets begrepen van het heilige. Erkent hij de Schepper en beseft hij de kracht van Gods belofte en de waarde van Gods verbond. Hij moet nog veel leren, maar toch gaat hij principieel een andere weg dan Esau. Nog steeds zijn het de twee wegen. Een weg met God tegenover een weg zonder God. Twee manieren van leven. Binnen hetzelfde gezin. Onder dezelfde beloften van God. Bij de een zie je onverschilligheid en minachting van het heilige. En uiteindelijk, lezen we in de Bijbel, verspeel je Gods genade. Bij de ander zie je respect voor de Heer. En ondanks alle gebrekkigheid en zonden ontvang je Gods genade.
** is dit al vastgelegd??
Met God of zonder God. Hoe kan het zo verschillend zijn? Dat is een pijnlijke vraag als het mensen betreft die je goed kent. Je kind misschien. Of een goede vriend. Een diep verdriet als iemand aangeeft dat God hem niet zoveel zegt. Of als iemand dat in haar gedrag laat zien. Daar vind je geen vrede mee. Hoe is het toch mogelijk?
‘Nou ja’, zeggen sommige mensen, ‘daar kan een mens niets aan doen. Kijk maar naar Jakob en Esau. God had toch voor hun geboorte zijn plan al klaar? Hij had Jakob uitverkoren en Esau niet, al voordat ze geboren werden? Zit dat niet in het profetie die Rebekka tijdens de zwangerschap al krijgt? Zeker als er later in de bijbel staat: ‘Jakob heb ik liefgehad, Esau heb ik gehaat.’ Dan heb je als mens toch niets meer in te brengen. Eigenlijk is God verantwoordelijk voor de strijd in de geschiedenis. En voor het uiteindelijke verlies van Esau.
Toch is dat niet waar. Het godswoord dat Rebekka kreeg spreekt niet van een verwerping van Esau. Wel van een verkiezend ingrijpen van God ten gunste van Jakob. En dan nog niet eens om hun eeuwig wel of wee. Met gaat om een profetie die in de loop van de jaren en de eeuwen tot vervulling komt. Waarin de Heer aangeeft dat hij door de jongste en de zwakste verder wil werken aan de toekomst van zijn volk. Hij beslist dat Jakob de stamvader wordt van zijn volk. Maar dat Esau het heilige minacht, een bord soep belangrijker vindt dan Gods zegen, daar is hij zelf verantwoordelijk voor. Esau doet niets meer aan het geloof, raakt het besef van Gods aanwezigheid kwijt, werkt Gods plannen tegen en verspeelt zo uiteindelijk de liefde van God.
Zo schrijft Paulus er later over, als hij Jakob en Esau aanhaalt als voorbeelden dat Gods roeping beslissend is en niet de daden van een mens. Beslissend is niet uit welk volk je geboren bent, en of je de oudste was of niet. Beslissend is de roeping van God. Mensen worden gered door Gods barmhartigheid. En mensen worden veroordeeld vanwege de manier waarop ze op Gods roeping reageren. Wat God voor de geboorte al over de twee jongens zegt, gaat niet over hun eeuwig heil. Maar het gaat over Gods weg onder de mensen. Over de hoofdstroom van het verbond. Daarmee weten niet alleen de jongens maar ook wij waar we aan toe zijn en wat we te doen hebben.
** verantwoordelijkheid!
‘De oudste zal de jongste dienen.’ Waarom hebben Esau en Jakob hier niet beter naar geluisterd? Als de Heer toch duidelijk maakt wat zijn beleid is, dan doe je er goed aan om daar rekening mee te houden. Dat is je verantwoordelijkheid.
Ze maken het elkaar moeilijk. Esau weigert om Gods zegen serieus te nemen. Hij bekommert zich niet om wat voorbij de horizon ligt. Een voortdurend risico voor sterke mensen, voor rijke mensen, voor gezonde mensen, voor krachtige mensen, voor gewaardeerde mensen. Zijn kracht levert hem de waardering van zijn vader Isaak op. Hij toont zich naar zijn broer niet de nederige en bereidwillige die de ander laat voorgaan en Gods liefde in de ander zoekt. Hij volgt niet Gods weg, maar verzet zich ertegen. Maar Jakob maakt het hem ook niet gemakkelijk, met zijn verborgen trots en eerzucht. Hij grijpt zijn kans waar God die nog niet geeft en heeft niet het geduld om op de Heer te wachten. Wat meer vertrouwen in Gods beloften en wat meer rust om het in Gods handen te laten liggen zouden het de ander een stuk gemakkelijker maken. Ze hebben allebei een serieuze verantwoordelijkheid. Ze gooien er beiden met de pet naar.
Als de Heer toch duidelijk maakt wat zijn beleid is, dan doe je er goed aan om daarnaar te luisteren. Je krijgt een verantwoordelijkheid. Als Hij je roept om Jezus Christus te volgen, zet hem dan niet op de vierde plaats, nadat je eerst goed geluisterd hebt naar jezelf, naar je familie en naar je werkgever. Als de Heer tegen jou zegt dat Hij je zonden vergeeft, houd ze dan zelf niet vast, maar laat ze los en leef in de vrede van Christus. Als de Heer duidelijk maakt dat Hij je een plaats geeft in de gemeente van Christus, neem die plaats dan in en ga niet op jezelf en voor jezelf aan het werk. Als de Heer je belooft dat je eeuwig zult leven, leef dan niet alsof je het allemaal hier en nu maximaal moet uitbuiten, alsof materiele zaken belangrijker zijn dan geestelijke. Als de Heer je toezegt dat Hijzelf je leven binnenkomt in de zwakke, de zieke, de vluchteling en de gevangene, laat ze dan niet links liggen, maar kijk waar je ze dienen kunt.
De roeping van God stelt verantwoordelijk. En zijn roeping komt ook in jouw leven binnen. Ook nu, op dit moment: Hij roept je om Jezus Christus te volgen. Hij roept je tot het leven. Uiteindelijk is dat beslissend: hoe ga je met Gods roeping om. Bidt de Heer om zijn Geest om tot het antwoord van geloof en dienstbaarheid te komen.
** Gods plan toch uitgevoerd
De geschiedenis van Jakob en Esau geeft veel te denken. Over de onvruchtbaarheid van menselijke kracht. Over de onontkoombaarheid van strijd rond de gelovigen. Over de omkering van de verhoudingen in Gods ogen. Over de kracht van Gods woord, die de loop van het leven bepaalt. Over de twee manieren van leven: met God en zonder God. En over de verantwoordelijkheid die Gods Woord met zich meebrengt.
In het verhaal van Jakob en Esau komt uiteindelijk één woord naar boven: de genade van God. Gods genade in Jezus Christus, omdat mensenkracht tekort schiet en God mensen redt. Gods genade in Jezus Christus, omdat menselijke acties behept zijn met zonden en gebreken en de Heer toch in zijn liefde kiest en roept. Gods genade in Jezus Christus, omdat door zijn nederigheid en dienstbaarheid uiteindelijk zijn glorie gaat stralen. Gods genade in Jezus Christus, omdat Hij, ondanks onze ongehoorzaamheid, onverschilligheid, egoïsme en ongeduld toch zijn plan uitvoert.
Zoek Gods genade! Hij laat in deze wereld zijn woord horen. Hij roept ook jou elke keer weer naar Jezus Christus. Laat hem niet praten. Schuif je verantwoordelijkheid niet door naar later. Minacht zijn zegen niet. Druk het weg door duizend-en-één andere zaken. Maar eer God om zijn genade in Jezus Christus. Met je woorden en je daden. Laat je leven vullen door zijn Geest.
Amen

Deel met je vrienden:


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©tand.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina