Nationale koppen



Dovnload 63.55 Kb.
Datum25.06.2018
Grootte63.55 Kb.

Bijlage
Overzicht van “nationale koppen” in de huidige Nederlandse regelgeving op het terrein van landbouw, natuur en visserij.

1. Gemeenschappelijk landbouwbeleid

Op grond van artikel 38 van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie bepaalt de Unie een gemeenschappelijk landbouwbeleid en voert dat uit. De in dat kader vastgestelde Europese verordeningen werken naar aard en functie rechtstreeks door in de nationale rechtsorde. De Landbouwwet voorziet in de nationale wettelijke grondslag voor de noodzakelijke uitvoeringsbepalingen voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid op het terrein van de directe inkomenssteun aan agrariërs en de gemeenschappelijke marktordening van landbouwproducten (hierna: GMO). Deze uitvoeringsbepalingen zijn - voor zover het de directe inkomenssteun betreft - vastgelegd in de Regeling GLB-inkomenssteun 2006 van de Minister van Economische Zaken. De uitvoeringsbepalingen voor de GMO zijn vastgelegd in ministeriële regelingen van de Minister van Economische Zaken (o.a. de Regeling superheffing 2008 en de Regeling suiker, isoglucose en insulinestroop 1999) en in de door de productschappen - op grond van de Landbouwwet - in medebewind opgestelde productschapsverordeningen.

In de hiervoor bedoelde regelingen en productschapsverordeningen zijn geen nationale koppen opgenomen

2. Zaaizaad en plantgoed

De Europese zaaizaad- en plantgoedregelgeving beoogt een duurzame land-, tuin- en bosbouwproductie. Deze regelgeving is vervat in een groot aantal Europese richtlijnen die het in de handel brengen van zaaizaad, teeltmateriaal of plantengoed van verschillende soorten gewassen reguleren en die de kwaliteit van het materiaal trachten te waarborgen. Deze richtlijnen zijn geïmplementeerd in de Zaaizaad- en Plantgoedwet 2005 (ZPW 2005) en de daarop gebaseerde regelgeving. Het kwekersrecht, ook opgenomen in de ZPW 2005, is gebaseerd op het Internationaal verdrag tot bescherming van kweekproducten (het UPOV-verdrag).


Er zijn bij de totstandkoming van de ZPW 2005 geen nationale koppen opgenomen, ook als die in de toen bestaande regelgeving wel bestonden. De regels van de ZPW 2005 strekken uitsluitend tot uitvoering van de richtlijnen en het UPOV-verdrag en deze wet bevat dus geen nationale koppen.

3. Plantenziektes

De Europese fytosanitaire regelgeving beoogt de Europese land- en bosbouw te beschermen door het binnendringen en de verspreiding van uitheemse schadelijke organismen te voorkomen. Het huidige EU-regelgevingskader wordt primair gevormd door een algemene fytosanitaire richtlijn (2000/29/EG) en zes bestrijdingsrichtlijnen ten aanzien van specifieke plantenziektes. Deze richtlijnen zijn geïmplementeerd in de Plantenziektenwet en daarop gebaseerde regelgeving. Uitgangspunt hierbij was de één-op-één omzetting van Europese regelgeving in nationale regelgeving. Binnen de randvoorwaarden van het Europese kader zijn echter enkele voorschriften opgenomen, die als nationale koppen kunnen kwalificeren. Hieronder vallen de volgende voorschriften.




  • Verbod op het gebruik van oppervlaktewater bij teelt van pootaardappelen

Ingevolge de Regeling bruin- en ringrot 2000 is het in beginsel verboden om oppervlaktewater op enigerlei wijze te gebruiken voor of bij de teelt van onder meer pootaardappelen. Dit verbod geldt niet alleen binnen gebieden waar bruinrot is aangetroffen en waar het oppervlaktewater dus besmet of vermoedelijk besmet moet worden verondersteld, maar tevens voor gebieden waar geen bruinrot is aangetroffen. Het verbod betreft voor de vrije gebieden dus een preventieve maatregel. Deze eis volgt niet zonder meer uit de voor de bestrijding van bruinrot geldende Europese bestrijdingsrichtlijn: deze verplicht slechts tot het nemen van maatregelen bij een constatering van de bacterie.

Oppervlaktewater is de belangrijkste bron van besmettingen met bruinrot. De ervaring heeft geleerd dat ook buiten de beregeningsverbodsgebieden, die naar aanleiding van vondsten zijn vastgesteld, bruinrot in het oppervlaktewater kan voorkomen. Afschaffing van het preventieve beregeningsverbod voor de “vrije gebieden” zal dan ook leiden tot een groter aantal vondsten van bruinrot in pootaardappelen. Dit zal voor de pootgoedsector nadelige gevolgen hebben.




  • Bedrijfsmatige teelt in bufferzones bacterievuur

Uit de Europese algemene fytosanitaire richtlijn volgt dat waardplanten van de plantenziekte bacterievuur alleen naar beschermde gebieden binnen de EU (d.w.z. gebieden waar bacterievuur niet voorkomt) mogen worden verzonden als de planten afkomstig zijn uit bufferzones. Bufferzones zijn gebieden waar intensief op bacterievuur wordt gecontroleerd en bestrijdingsmaatregelen worden genomen bij uitbraken.

De Nederlandse regelgeving bepaalt dat in bufferzones enkel bedrijfsmatige teelt van bepaalde meidoornsoorten mag plaatsvinden. Hieruit volgt dat particulieren in deze gebieden in principe geen waardplanten van bacterievuur mogen planten, tenzij dit gebeurt in een gebied van bijzondere landschappelijke waarde ten behoeve van die bijzondere landschappelijke waarde. Dit verbod op meidoornteelt door particulieren betreft een preventieve maatregel die is ingesteld om de kans op uitbraken van bacterievuur te verkleinen. Afschaffing hiervan kan leiden tot een groter besmettingsrisico. Dit kan voor de boomkwekerijsector nadelige gevolgen hebben.




  • Volume bemonstering aardappelmoeheid

De Europese bestrijdingsrichtlijn inzake aardappelmoeheid schrijft het volume van bemonstering voor bij tests op deze plaag: in situaties met een hoog of onbekend risico dient het bodemmonster 1500 ml te zijn, in enkele omschreven situaties met een verlaagd risico mag een bodemmonster van ten minste 400 ml worden genomen. Nederland hanteert in de situatie van een verlaagd risico een monstergrootte van 600 ml in plaats van de minimum voorgeschreven 400 ml. Met deze monstergrootte wordt met één monstername voldaan aan zowel de exporteisen voor derde landen als EU-verplichtingen.


  • Kostendekkend tarief voor plantenpaspoort

Op grond van de Europese algemene fytosanitaire richtlijn dienen kostendekkende tarieven in rekening te worden gebracht voor fytosanitaire inspecties bij import (d.w.z. afkomstig uit derde landen) van planten en plantaardige producten; voor fytosanitaire inspecties ten behoeve van afgifte van een plantenpaspoort is dit facultatief. In Nederland worden voor beide categorieën inspecties kostendekkende tarieven in rekening gebracht in lijn met het kabinetsbeleid om kostendekkende tarieven in rekening te brengen.


  • Inspectiepercentage verpakkingshout natuursteen uit China

Op grond van Europese regelgeving dient ten minste 15% van het houten verpakkingsmateriaal van natuursteen uit China aan een fytosanitaire inspectie te worden onderworpen. Omdat zich in deze productstroom relatief veel onderscheppingen van voor planten schadelijke organismen hebben voorgedaan, is dit inspectiepercentage in Nederland onlangs verhoogd naar 50%. Hiermee wordt beoogd de kans op introductie in Nederland van schadelijke boktorren te verkleinen en zodoende de groene ruimte te beschermen.
4. Gewasbescherming en biociden
De Wet gewasbeschermingsmiddelen en biociden, en de daarop gebaseerde regelgeving, strekt tot implementatie van Richtlijn 2009/218/EG (de richtlijn) en tot uitvoering van Verordening nr. 1107/2009 (de verordening).

De verordening heeft tot doel een hoog niveau van bescherming van de gezondheid van mens en dier en van het milieu te waarborgen en tegelijkertijd de administratieve lasten van de huidige goedkeurings- en toelatingsprocedure voor gewasbeschermingsmiddelen te verminderen en een betere harmonisatie binnen de EU te bewerkstelligen.

De richtlijn beoogt het duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen te bevorderen. De richtlijn moet de impact op het milieu en de gezondheid van de mens in de EU verder reduceren door gebruiksregels neer te leggen, alsmede regels voor bijvoorbeeld benodigde opleiding, keuring van reeds op de markt zijnde machines en andere apparatuur waarmee gewasbeschermingsmiddelen worden verspoten, eisen met betrekking tot verkoop, geïntegreerde gewasbescherming, vliegtuigspuiten en bescherming van het watermilieu en aan extra kwetsbare groepen mensen, zoals kinderen en zwangere vrouwen.
Naar aanleiding van de motie Snijder-Hazelhoff en Koopmans (Kamerstukken II 2010/11, 32 372, nr. 33), waarin de toenmalige regering werd verzocht om alle nationale koppen uit de nationale wetgeving te elimineren, en naar aanleiding van het daarop volgende amendement van de leden Koopmans, Snijder-Hazelhoff en Gerbrands (Kamerstukken II 2010/11, 32 372, nr. 41) zijn nationale koppen geschrapt om het toelatingsbeleid met betrekking tot gewasbeschermingsmiddelen zo veel mogelijk Europees te harmoniseren.

De verordening biedt bovendien nauwelijks beleidsruimte, zodat sprake is van een implementatie zonder nationale koppen.


5. Landbouwkwaliteit
Op het terrein van Landbouwkwaliteitsregelgeving gelden een aantal Europeesrechtelijke verordeningen. Hierbij gaat het om Verordening nr. 1234/2007 houdende een gemeenschappelijke ordening van de landbouwmarkten en specifieke bepalingen voor een aantal landbouwproducten. Deze verordening is voor de specifieke landbouwproducten uitgewerkt in een aantal uitvoeringsverordeningen. Deze betreffen de handelsnormen voor eieren en voor vlees van pluimvee. Daarnaast gelden enkele verordeningen op het gebied van runderen en rundvleesproducten, zuigelingenvoeding, gegarandeerde traditionele specialiteiten voor landbouwproducten en levensmiddelen, teeltmateriaal van siergewassen (bloembollen) en de sectoren groenten en fruit en verwerkte groenten en fruit, waarin kwaliteitsnormen voor bananen en de minimumkenmerken voor het in de handel brengen van bepaalde krenten- en rozijnenvariëteiten zijn vastgesteld.
Bovengenoemde verordeningen zijn één-op-één tot uitvoering gebracht in de Landbouwkwaliteitswet en daarop gebaseerde regelgeving. Bovenop deze Europeesrechtelijke normen zijn geen nationale kwaliteitsnormen gesteld.
Bovenop de Europeesrechtelijke verordeningen op het gebied van de bescherming van geografische aanduidingen en oorsprongsbenamingen van landbouwproducten en levensmiddelen (Verordening nr. 510/2006) en de biologische productie en etikettering van biologische producten (Verordening nr. 834/2007), welke ook in de Landbouwkwaliteitswet zijn uitgewerkt, zijn wel een aantal nationale eisen gesteld. Deze extra (nationale) kwaliteitregels worden nodig geacht in verband met instandhouding van de internationale concurrentiepositie. Het betreft de volgende nationale koppen.


  • Nadere regels biologische productiemethode opfokhennen
    Verordening nr. 834/2007 biedt de mogelijkheid om nationale regels te stellen voor alle producten waarop de verordening ziet, maar waarvoor nog geen uitvoeringsbepalingen in Verordening nr. 889/2008 zijn vastgesteld. Voorschriften over op welke wijze jonge hennen moeten worden opgefokt volgens de biologische productiemethode ontbreken. In artikel 7 van de Landbouwkwaliteitswet is daarom, in overleg met en op verzoek van de sector, de voorziening opgenomen op grond waarvan jonge opfokhennen als “biologisch” in de handel mogen worden gebracht.



  • Nadere regels biologische productiemethode diervoeders voor honden en katten
    Op grond van artikel 95, vijfde lid, van Verordening nr. 889/2008 gelden, in afwachting van nadere productievoorschriften voor biologische diervoeders voor gezelschapsdieren, nationale voorschriften of private normen die door de lidstaat erkend zijn. Deze nationale normen zijn op verzoek van en in overleg met de sector vastgesteld. Zonder deze nationale normen zouden producenten deze producten niet “biologisch” mogen noemen.



  • Nationale kwaliteitsvoorschriften voor kaas
    Voor de producenten van Goudse-, Edammer- en Commissiekaas is het bij de export van groot belang om te kunnen aantonen dat de kaas voldoet aan nationale kwaliteitsvoorschriften. Deze kwaliteitsvoorschriften zijn anders dan de voorschriften voor de BGA beschermde Gouda en Edammer Holland kazen (BGA wil zeggen: Beschermde Geografische Aanduiding). Deze nationale voorschriften zijn na de intrekking van het Landbouwkwaliteitsbesluit zuivelproducten en de daarop gebaseerde Landbouwkwaliteitsregeling kaas 2006 onder het Besluit dierlijke producten en de Regeling dierlijke producten gecontinueerd. Het bedrijfsleven geeft aan voorstander te zijn van het behoud van deze nationale regels.


6. Meststoffen
Nationale invulling: bemonstering van mest

De Meststoffenwet, en de daarop gebaseerde regelgeving, strekt in hoofdzaak tot implementatie van Richtlijn 91/676/EEG (de Nitraatrichtlijn). Kort samengevat gaat het ter voldoening aan de Nitraatrichtlijn om:



  1. stikstofgebruiksnorm: een plafond voor de stikstofgebruiksgift in de vorm van organische mest en kunstmest in relatie tot de stikstofbehoeften van gewassen en de stikstoftoevoer uit andere bronnen dan mest;

  2. gebruiksnorm dierlijke mest: een apart plafond per bedrijf voor het gebruik van dierlijke mest overeenkomend met 170 kg N/ha/jaar of de bij derogatie toegestane gift;

  3. middelvoorschriften inzake onder meer het uitrijden van mest, de miniumopslagcapaciteit voor mest, het scheuren van grasland;

  4. aanvullende of verscherpte maatregelen noodzakelijk om de doelstellingen van de richtlijn te behalen.

Voor de uitvoering van de Nitraatrichtlijn moet iedere lidstaat een actieprogramma opstellen. In dat actieprogramma staan de maatregelen die de lidstaat gedurende de looptijd van dat actieprogramma wil nemen om het nitraatdoel voor het grondwater (maximaal 50 mg/l) te realiseren. Het actieprogramma wordt vervolgens geïmplementeerd in de Meststoffenwet en de daarop gebaseerde regelgeving. De huidige mestwetgeving is daarmee volledig gebaseerd op Europese wet- en regelgeving. Regels die niet expliciet zijn voorgeschreven, zoals regels met betrekking tot het transport van mest, vloeien voort uit het onder d) genoemde. Deze regels acht Nederland noodzakelijk om de doelstellingen van de richtlijn te behalen.



De bemonstering van mest is een nationale invulling van een EU voorschrift. Hierbij is in plaats van een forfait voor mest, gekozen voor een benadering waarbij de hoeveelheden aan- en afgevoerde mest zoveel mogelijk worden vastgesteld op basis van werkelijke gehalten.
Het schrappen van de mogelijkheid tot bemonstering van mest zou met zich mee brengen dat de mestproductie en de mestafvoer forfaitair, op basis van generieke gehalten per soort mest, zou moeten worden bepaald. Daar is een aantal nadelen aan verbonden. Ten eerste speelt bemonstering en analyse een rol bij de verantwoordingsplicht: een bedrijf dat mest met relatief hoge mineralengehaltes (boven het forfait) produceert, kan daarmee aantonen dat het toch voldoende heeft afgevoerd. Ten tweede is bemonstering van belang voor bedrijfsspecifieke toediening van mest binnen de gebruiksnormen. Afschaffen van bemonstering brengt een milieurisico met zich, omdat mest die bovengemiddeld hoge mineralengehaltes bevat, bij toepassing tegen forfaitaire gehaltes tot onnodige nitraatuitspoeling zou kunnen leiden. Ten slotte vormt bemonstering en analyse een stimulans voor het voerspoor, dat wil zeggen: het terugdringen van het mineralengehalte van de mest door verlaging van het gehalte in het voer.
7. Visserij
Op grond van artikel 3, eerste lid, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie, is de EU exclusief bevoegd op onder meer het gebied van de instandhouding van de biologische rijkdommen van de zee in het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid (GVB). Ter uitvoering van deze bevoegdheid zijn in de afgelopen jaren circa 5000 EU-verordeningen vastgesteld. De voor de toepassing van deze verordeningen noodzakelijke uitvoeringsbepalingen zijn opgenomen in de Uitvoeringsregeling zeevisserij. Daarnaast is in Nederland sprake van kust- en binnenvisserij en aquacultuur, waarvan de nationale bepalingen zijn opgenomen in de uitvoeringsregeling visserij.
Binnen de randvoorwaarden die de EU-verordeningen daaraan stellen, zijn in de loop der jaren een aantal nationale voorschriften geïntroduceerd. Het betreft de volgende nationale koppen:


  • Beperking nationale staandwant-visserij
    Op Europees niveau is de visserij-inspanning van vaartuigen boven de 10 meter gereguleerd door middel van een zeedagenregime. Voorts gelden voor hen vangst quota. De visserij-inspanning van de staandwantvloot kleiner dan 10 meter wordt op Europees niveau niet begrensd. Als gevolg daarvan stapten vissers over naar kleine vaartuigen en nam de visserij-inspanning van de staandwantvloot fors in omvang toe. In het kader van de voorzorgsaanpak, één van de uitgangspunten van het GVB, is nationaal een zeedagenregime voor de nationale staandwantvloot kleiner dan 10 meter en een begrenzing van de totale lengte van de per vaartuig te gebruiken staandwantnetten doorgevoerd. Met deze nationale kop is beoogd te voorkomen dat in de toekomst verdergaande maatregelen moeten worden getroffen om de effecten van de toename van de visserij-inspanning van de staandwantvisserij op de visbestanden te reguleren. Met deze maatregel is uitvoering gegeven aan de moties Jacobi (Kamerstukken II 2008/09, 29675, nr. 77 en 78).




  • Baglimit recreatieve zeevissers
    Er geldt Europees verbod om van recreatieve zeevisserij afkomstige vis in de handel te brengen. Om het verkoopverbod effectief te kunnen handhaven is nationaal een beperking gesteld aan de hoeveelheid zelfgevangen vis die een recreatieve visser voor eigen gebruik voorhanden mag hebben, een zogenoemde baglimit. Deze nationale verplichting past binnen de Europese Controleverordening (Verordening nr. 1224/2009) opgenomen verplichting voor lidstaten ervoor te zorgen dat de recreatievisserij op hun grondgebied plaatsvindt op een wijze die strookt met de doelstellingen en de regels van het GVB. Recreatieve (zee)vissers hebben geen quotum nodig voor zover zij recreatief vissen.

Op de Nederlandse binnenwateren is alleen de visserij op aal Europees gereguleerd. Nationale regelgeving over aalvisserij bevat geen nationale koppen.


8. Natuur en biodiversiteit
Op het vlak van natuur en biodiversiteit is vooral de volgende Europese regelgeving van belang:

  • de Vogelrichtlijn (richtlijn 2009/147/EG) en de Habitatrichtlijn (richtlijn 92/43/EEG), die voorzien in de instelling en bescherming van een samenhangend ecologisch netwerk op Europese schaal (Natura 2000) en in de bescherming van in het wild levende flora en fauna op het Europese grondgebied;

  • de CITES-verordening (verordening nr. 338/97), houdende regels ter uitvoering van het CITES-Verdrag inzake de handel in levende en dode dieren en planten van soorten die met uitsterven worden of kunnen worden bedreigd;

  • de FLEGT-verordening (verordening nr. 2173/2005) en de ‘Europese houtverordening’ (verordening nr. 995/2010), houdende regels inzake de handel in hout, gericht op het terugdringen van illegaal geoogst hout;

  • de Europese verordening inzake de handel in producten van zeehonden (verordening nr. 1007/2009).

De omzetting van deze Europese verplichtingen heeft plaatsgevonden in bij en krachtens de Natuurbeschermingswet 1998 en de Flora- en faunawet gestelde regels. De genoemde verordeningen bieden geen beleidsruimte en zijn één-op-één omgezet.


De Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn bevatten deels algemeen geformuleerde verplichtingen en resultaatsverplichtingen, die de lidstaten ruimte laten bij de keuze van de wettelijke en andere maatregelen om daaraan te voldoen. Zo verplicht artikel 6, eerste lid, in samenhang met artikel 1, onderdeel a, van de Habitatrichtlijn tot het treffen van de nodige maatregelen voor het behoud of herstel in een gunstige staat van instandhouding van de in de bijlagen I en II bij die richtlijn genoemde natuurlijke habitats en habitats van soorten die in de Natura 2000-gebieden voorkomen. De richtlijnen bevatten echter ook concrete verplichtingen, die een nauwkeurige omzetting in de nationale wetgeving vergen. Verwezen zij bijvoorbeeld naar de in artikel 6, derde lid, van de Habitatrichtlijn voorgeschreven voorafgaande toets van projecten en plannen die significante ge­volgen kunnen hebben voor Natura 2000-gebieden en naar de ingevolge artikel 12 van de Habitatricht­lijn en artikel 5 van de Vogelrichtlijn vast te stellen concrete verbodsbepalingen voor strikt te beschermen dier- en plantensoorten en voor vogels.

De verplichtingen van de Vogelrichtlijn en de Habitatrichtlijn zijn omgezet in de bij en krachtens de Natuurbeschermingswet 1998 en de Flora- en faunawet gestelde regels, maar ook de generieke wetgeving op het vlak van milieu, water en ruimtelijke ordening dragen bij aan de voldoening aan de verplichtingen uit de genoemde richtlijnen. Van alle instrumenten in de Natuurbeschermingswet 1998 en de Flora- en faunawet kan worden gezegd dat deze bijdragen aan de doelstellingen van de richtlijnen, en in zoverre geen nationale kop in eigenlijke zin vormen. Wel is geconstateerd dat op onderdelen een nauwkeuriger aansluiting op de richtlijnen mogelijk is, of dat er ruimte is voor andere keuzen ten aanzien van bescher­mingsin­strumenten. Verwezen zij naar het bij de Tweede Kamer aanhangige wetsvoorstel natuurbescherming (Kamerstukken II 2011/12, 33 348, nr. 2) en de daarop overeenkomstig het regeerakkoord “Bruggen slaan” nog uit te brengen nota van wijziging.


9. Diergezondheid
De regels voor de diergezondheid zijn opgenomen in de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (Hoofdstuk 2). De regels hebben betrekking op het weren, voorkomen en bestrijden van dierziekten. De nationale regels strekken ter implementatie en uitvoering van vele EU-richtlijnen en EU-verordeningen.
In beginsel is sprake van één-op-één implementatie. Verzwaringen zijn vooral gericht op:

1. Het beperken van de gevolgen van de insleep van een dierziekte;

2. Het inzichtelijk maken van transportbewegingen (inclusief dieren) zodat bij een eventuele insleep risico's snel in beeld kunnen worden gebracht.

De EU-regels voor de handel die het verkeer tussen de lidstaten reguleren zijn onverkort van toepassing op het handelsverkeer in Nederland.


De redenen hiervoor zijn de volgende:

a. Nederland is van oudsher een erg veedicht land, met intensieve handelscontacten waardoor de risico's op verspreiding van dierziekten groter is;

b. Nederland is door een aantal opeenvolgende dierziektecrises met verstrekkende gevolgen doordrongen geraakt van de noodzaak van een stringente handhaving van preventieregels;

c. In het kader van de handelsbelangen (m.n. de grote waarde voor export van vlees en zuivelproducten) is een goede preventie noodzakelijk; de financiële gevolgen van een uitbraak zijn met name ook door het wegvallen van de export erg groot.


Op het punt van preventie is in beginsel sprake van één-op-één implementatie. Hierop is een aantal uitzonderingen, waar de nationale regels verder gaan dan de Europese:

  • In een aantal gevallen zijn de blokperioden op verzamelcentra strenger.

  • Ten aanzien van nuchtere kalveren en schapen en geiten bedoeld voor vetweiderijbedrijven gelden regels die strenger zijn.

  • Niet alleen schapen en geiten, maar ook runderen moeten ingeval van het bijeenbrengen op een bedrijf of plaats 21 dagen op dat bedrijf of die plaats verblijven.

  • Fok- en gebruiksvarkens van een Nederlands bedrijf mogen niet via een verzamelcentrum naar een ander Nederlands bedrijf.

  • Afvoer van varkens via een erkend verzamelcentrum naar een ander bedrijf is niet toegestaan.

  • Voorschriften ten aanzien van registratie en bewaarplicht van de exploitant van een verzamelcentrum zijn strenger.

  • Verplichte afvoer van weiderunderen naar het slachthuis is alleen via een verzamelcentrum mogelijk bij deelname aan kwaliteitssysteem.

  • Een tweede verzamelslag is slechts mogelijk bij deelname aan kwaliteitssysteem.

  • De Regeling preventie, bestrijding en monitoring van besmettelijke dierziekten en zoönosen en TSE’s bevat daarnaast bepalingen over kwaliteitssystemen, herten, tentoonstellingen en keuringen in Nederland als ook ten aanzien van evenhoevigen, met uitzondering van varkens.

  • Deze regeling bevat voorts administratieve voorschriften voor exploitanten van R&O-plaatsen.

Voorts zijn in het Besluit verdachte dieren en het Besluit vervoer van en naar besmette of van besmetting verdachte gebouwen of terreinen ook ziekten aangewezen die ingevolge EU-regelgeving niet hoeven te worden bestreden.


Zwaarwegende reden voor deze nationale koppen is dat vanwege de exportpositie van Nederlandse sectoren zo veel mogelijk moet worden voorkomen dat zich schadelijke effecten van grootschalige uitbraken van dierziekten voordoen, zoals in het verleden.
Alleen de secundaire takken (met name houders van verzamelplaatsen en transporteurs) worden nadrukkelijker geconfronteerd met buitenlandse collega's die aan minder eisen hoeven te voldoen.
Fokkerij
De eisen die op basis van Europese richtlijnen in verband met het intracommunautaire handelsverkeer aan spermawin- en spermaopslagcentra worden gesteld, worden als nationale kop eveneens gesteld aan dergelijke centra die alleen nationaal handelen.
De eisen betreffen onder meer verplichte diergeneeskundige onderzoeken, fysieke eisen aan spermawin- en opslagcentra en eisen met betrekking tot de administratie. Achtergrond is dat door de aanwezige verschillen in grondslag en inhoud van de eisen aan spermawincentra (nationaal en intracommunautair handelend), de voorheen bestaande dubbele erkenning en de controle daarop door verschillende instanties niet efficiënt was. De gelijkschakeling bestaat sinds 2001. Voor de paardensector is de gelijkschakeling niet geheel doorgevoerd in verband met de hoge kosten van een aantal voor intracommunautaire handel voorgeschreven testen op paarden. Centra die voldoen aan certificeringseisen van het Productschap Vee en Vlees zijn vrijgesteld van het uitvoeren van deze testen.
Identificatie en registratie van dieren
Er is in beginsel sprake van één-op-één implementatie. De extra nationale voorschriften die voor runderen, varkens, schapen en geiten gelden worden noodzakelijk geacht om te voorkomen dat besmettelijke dierziekten zich voordoen en om een goede tracering te borgen indien de ziekten zich voordoen.
Enkele voorbeelden zijn:

Voor runderen is de merktermijn 3 dagen, terwijl de EU een maximum termijn van 20 dagen kent.


Voor varkens geldt het slachtmerk als een nationaal voorschrift. Europa vereist alleen dat varkens zijn gemerkt voordat zij het bedrijf verlaten en is het vervoersdocument alleen voorgeschreven voor afvoer naar markt of verzamelplaats. Ook zijn meldingen van afvoer en overlijden van varkens Europees niet voorgeschreven.


Met betrekking tot schapen en geiten worden meer gegevens op het vervoersdocument gevraagd dan Europees is voorgeschreven.


10. Dierenwelzijn
Op dit moment zijn de vigerende regels met het oog op het welzijn van dieren nog opgenomen in de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (Hoofdstuk 3) en in daarop gebaseerde regelgeving.

Op afzienbare termijn zullen de regels worden bepaald door de Wet dieren.

Voor dieren die voor productiedoeleinden worden gehouden, zijn ter implementatie algemene regels gericht op het dierenwelzijn gesteld bij richtlijn 98/58/EG van de Raad van de Europese Unie van 20 juli 1998 inzake de bescherming van voor landbouwdoeleinden gehouden dieren. Voor het doden en transport van dieren zijn algemene regels gesteld bij de transportverordening1 en de EU-verordening doden van dieren2. Daarnaast bestaan voor belangrijke diergroepen als kalveren, varkens en kippen diverse EU-richtlijnen en verordeningen. Deze betreffen met name huisvestingseisen. Voor gezelschapsdieren zijn de regels hoofdzakelijk gebaseerd op nationaal beleid en bestaan er derhalve geen nationale koppen.
De regels die zijn gesteld voor dieren die voor productiedoeleinden worden gehouden, zijn in hoofdzaak één-op-één implementatie van EU-richtlijnen.

In het kader van de totstandkoming van de Wet dieren zijn alle nationale koppen heroverwogen met als uitgangspunt dat aan het bestaande niveau van dierenwelzijn geen afbreuk mag worden gedaan. De betreffende algemene maatregel van bestuur is in ontwerp “voorgehangen” bij de Eerste en Tweede Kamer, het ontwerp-Besluit houders van dieren. Het ontwerpbesluit is 25 maart 2013 besproken met de vaste commissie voor Economische Zaken van de Tweede Kamer3.


Nationale eisen met betrekking tot de huisvesting voor varkens betreffen in het bijzonder:

1. uitbreiding van de reikwijdte van de Varkensrichtlijn4. De huisvestingseisen gelden voor alle bedrijven waar varkens worden gehouden terwijl de richtlijn niet ziet op bedrijven met minder dan 10 varkens;

2. het toedienen van extra strooisel aan beren;

3. de eisen betreffende de oppervlaktematen- en uitvoering van vloeren en

4. moment van introductie in de groep van drachtige zeugen (4 dagen na dekken in plaats van 4 weken).
Voor kalveren geldt met betrekking tot huisvesting een gelijke situatie als bedoeld onder 1.
Inzake de huisvesting voor legkippen bestaan twee nationale koppen:

- binnen de huisvesting in aangepaste kooien is in het Legkippenbesluit 2003 ter uitvoering van een motie de koloniehuisvesting ingevoerd per 1 januari 2012. Dit is een variant op de aangepaste kooi die de dieren iets meer ruimte geeft t.o.v. de Europees “normale” aangepaste kooi uit richtlijn 1999/74/EG5;



- per 1 januari 2012 is de “klassieke” aangepaste/verrijkte kooi verboden, met een overgangstermijn voor bestaande kooien tot 1 januari 2021. In Europa is de aangepaste kooi zonder einddatum toegestaan.
In het Vleeskuikenbesluit 2010 is in aanvulling op de eisen uit richtlijn 2007/43/EG6 een aantal extra voorwaarden opgenomen voor het mogen aanhouden van een bezettingsgraad van 42 kg/m2 in een stal. Per koppel vleeskuikens mag het aantal dieren dat de aandoening hakdermatitis of voetzoollaesies heeft niet hoger zijn dan een bepaald percentage van het aantal dieren in de stal. Deze eisen strekken ter uitvoering van een “Afsprakenkader vleeskuikens” dat tussen overheid en sector en slachthuizen is gesloten.
Enkele ingrepen bij varkens die Europeesrechtelijk zijn toegestaan, zijn verboden zoals het knippen van tanden. Het couperen van biggenstaarten dient te geschieden voor de 4e levensdag in plaats van de Europese eis van 7 dagen.
Voor het doden van enkele diersoorten buiten slachthuizen gelden enkele beperkingen ten opzichte van de vigerende EU-verordening. Het is verboden buiten het slachthuis rundvee, eenhoevigen of loopvogels te slachten of te doden. Varkens, geiten en schapen worden buiten het slachthuis uitsluitend gedood na voorafgaande bedwelming met een penschiettoestel (artikel 9 van het Besluit doden van dieren).
De bedoelde koppen zijn veelal reeds lang bestaand en tot stand gekomen in samenspraak met de sector. Zij zijn ingegeven door overwegingen van dierenwelzijn. Veelal zijn ook investeringen gedaan met het oog op de naleving van de regels.
Voor dierentuinen is in het Dierentuinenbesluit bepaald dat dierentuinen over een beleidsprotocol moeten beschikken. Ook dient het doel van fokprogramma’s in het beleidsprotocol te worden opgenomen. De richtlijn betreffende het houden van wilde dieren in dierentuinen7 schrijft dat niet voor.
11. Diergeneesmiddelen
De regels voor diergeneesmiddelen zijn met ingang van 1 januari 2013 gegeven bij en krachtens de Wet dieren. In hoofdzaak zijn die regels opgenomen in het Besluit diergeneesmiddelen en de regeling diergeneesmiddelen. Zij strekken tot verantwoorde vervaardiging en zorgvuldige handel en toediening van diergeneesmiddelen. Diergeneesmiddelen mogen geen gevaar opleveren voor de gezondheid van mensen, dieren en planten en voor het milieu.
Op het terrein van diergeneesmiddelen is de regelgeving in beginsel een één-op-één vertaling van de Diergeneesmiddelenrichtlijn8 en de met die richtlijn samenhangende richtlijnen en verordeningen.
Alle nationale koppen in de voor genoemde datum vigerende regelgeving zijn heroverwogen in het kader van de totstandkoming van de Wet dieren.
Gehandhaafd zijn enkele aanvullende verplichtingen tot het voeren van een administratie ten behoeve van vooral het toezicht op de naleving, met name de naleving van de wachttermijnen.
Voor diergeneesmiddelen is de regeling betreffende de kanalisatie van diergeneesmiddelen een aanvulling op de Europese voorschriften. Nationale koppen hangen deels direct samen met het restrictieve antibioticabeleid. Dit laatste betreft onder meer:

1. de verplichte gevoeligheidsbepaling voorafgaand aan de aflevering en toepassing van geavanceerde antibiotica (derde en vierde generatie cefalosporinen, fluoroquinolonen en antibiotica zijn toegelaten als humaan geneesmiddel en niet voor gebruik bij dieren en

2. de verplichting voor veehouders om in overleg met de dierenarts een bedrijfsdossier op te stellen en te werken conform dit dossier voor zover de dierhouder gebruik wil maken van de uitzondering op het UDD (uitsluitend toepassing door de dierenarts) regime bij toepassing van antibiotica.
Met deze plannen wordt beoogd te komen tot een meer verantwoorde inzet van antibiotica. Daarnaast wordt beoogd de algehele diergezondheidssituatie op bedrijven te verbeteren als gevolg waarvan de hoeveelheid ingezette antibiotica kan verminderen. Tevens is door de productschappen voorzien in een gecentraliseerd systeem van registratie van het antibioticagebruik bij dieren door houders van dieren en dierenartsen, en de verplichting voor de veehouder om een bedrijfsgezondheidsplan en bedrijfsbehandelplan op te stellen.
12. Diervoeders
Het terrein van diervoeders wordt bestreken door EU-verordeningen, dus rechtstreeks werkende EU-regels. Aan de Europese regels wordt één-op-één uitvoering gegeven.
13. Diergeneeskunde
De diergeneeskunde betreft de diergeneeskundige zorg. Behoudens wederzijdse erkenningen van opleidingen bestaan er geen EU regels op dit terrein. De betreffende regels zijn EU-conform9.
14. Dierproeven
Op dit moment ligt een voorstel van wet in de Tweede Kamer tot wijziging van de Wet op de dierproeven in verband met implementatie van richtlijn 2010/63/EU (Kamerstukken II 2013/14, 33 692). Met deze wijziging wordt richtlijn 2010/63/EU betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt, geïmplementeerd.

Op grond van artikel 2 van deze richtlijn mogen lidstaten bepalingen handhaven die van kracht waren op het moment dat de richtlijn werd vastgesteld en die gericht zijn op een uitgebreidere bescherming van de onder de richtlijn vallende dieren dan de richtlijn zelf biedt. Nederland maakt voor de hierna genoemde bepalingen van deze mogelijkheid gebruik. Het betreft de volgende bepalingen:

- artikel, 1, eerste lid, van de Wet op de dierproeven (hierna: de WOD) dat een uitgebreidere definitie van een dierproef bevat dan de richtlijn; het doden van dieren ten behoeve van het gebruik van de organen van de dieren blijft aangemerkt worden als dierproef.

- Artikel 2, tweede en derde lid, van de WOD dat regels bevat inzake het belang waar een dierproef op gericht mag zijn.

- Artikel 10, tweede lid, van de WOD dat een verbod bevat tot het verrichten van dierproeven door middel van LD50/LC50 testmethoden.

- Artikel 10e dat een verbod bevat tot het verrichten van dierproeven met de in dat artikel genoemde mensapen.

- Op grond van artikel 12 van de WOD gelden in Nederland een beperkt aantal striktere huisvestingseisen voor proefdieren dan de richtlijn vereist en die gehandhaafd blijven.

- Op grond van artikel 15 van de WOD gelden in Nederland een beperkt aantal striktere registratie eisen met betrekking tot dierproeven dan de richtlijn vereist is en die gehandhaafd blijven.

- Op grond van artikel 3 van het Besluit scheiden van dieren blijven voor Rhesus-apen, Beenmakaken, Doeroecoeli’s en Doodshoofdapen strengere eisen gelden voor het scheiden van dieren dan de richtlijn vereist.
15. Dierlijke producten
De regels met betrekking tot dierlijke producten en dierlijke bijproducten zijn op basis van de Wet dieren opgenomen in het Besluit dierlijke producten en de Regeling dierlijke producten. In beginsel betreft hoofdzakelijk het geven van uitvoering aan ter zake geldende EU-verordeningen10. Ten opzichte daarvan gelden de volgende nationale koppen.
De Regeling dierlijke producten verbiedt een gezondheidsmerk aan te brengen op vlees van dieren waarbij een noodslachting is uitgevoerd, tenzij is voldaan aan de bijbehorende voorwaarden.

Op grond van deze bepaling kan worden opgetreden tegen exploitanten die een gezondheidsmerk ten onrechte hanteren. Deze bepaling bevordert de handhaving.


De Regeling dierlijke producten bevat een verbod voor de eigenaar van vee om keukenafval en etensresten voorhanden te hebben en een verbod om dergelijk materiaal te vervoeren naar plaatsen waar vee (anders dan pelsdieren) wordt gehouden en een verbod om dergelijk materiaal af te leveren aan eigenaren of houders van ander vee dan pelsdieren. Vanuit de Europese verordening geldt alleen een verbod op het vervoederen van keukenafval en etensresten aan vee (anders dan pelsdieren). De aanvullende nationale bepalingen dienen om de handhaving van het vervoederverbod mogelijk te maken.


1 Verordening (EG) nr. 1/2005 van de Raad van 22 december 2004 inzake de bescherming van dieren tijdens het vervoer en daarmee samenhangende activiteiten en tot wijziging van de Richtlijnen 64/432/EEG en 93/119/EG en van Verordening (EG) nr. 1255/97 .

2 Verordening (EG) nr. 1099/2009: Verordening (EG) nr. 1099/2009 van de Raad van 24 september 2009 inzake de bescherming van dieren bij het doden (PbEU 2009, L 303).

3 Kamerstukken II 2012/13, 31 389, nr. 125.


4 Richtlijn 2008/120/EG van de raad van 18 december 2008 tot vaststelling van minimumnormen ter bescherming van varkens (Pb EG 2009, L 47).

5 Richtlijn 1999/74/EG van de Raad van de Europese Unie van 19 juli 1999 tot vaststelling van minimumnormen voor de bescherming van legkippen (PbEG L 203).

6 Richtlijn nr. 2007/43//EG van de Raad van de Europese Unie van 28 juni 2007 tot vaststelling van minimumvoorschriften voor de bescherming van vleeskuikens (PbEU L 182).

7 Richtlijn nr. 1999/22/EG van de Raad van de Europese Unie van 29 maart 1999 betreffende het houden van wilde dieren in dierentuinen (PbEG L 94).

8 Richtlijn 2001/82/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor diergeneeskundig gebruik (PbEG 2001, L 311).

9 Richtlijn nr. 2005/36/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 september 2005 betreffende de erkenning van beroepskwalificaties (PbEU L 255).

10 Verordening (EG) nr. 1069/2009 van het Europese Parlement en de Raad van 21 oktober 2009 tot vaststelling van gezondheidsvoorschriften inzake niet voor menselijke consumptie bestemde dierlijke bijproducten en afgeleide producten en tot intrekking van Verordening (EG) nr. 1774/2002 (PbEU 2009, L 300).

pagina van


Deel met je vrienden:


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©tand.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina