Lupus in de medische praktijk



Dovnload 447.82 Kb.
Pagina6/8
Datum07.11.2017
Grootte447.82 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8
Drug Induced Lupus Erythematosus (DILE)
samengesteld door Juul Gerritsen, SLE-Lupus Projecten.

m.m.v. prof.dr. L. Kater, Utrecht

Inleiding

Een aantal medicijnen kunnen een ziektebeeld veroorzaken welke lijkt op Lupus Erythematosus. Medicijnen die hier een rol spelen worden hieronder in een tabel genoemd. Tevens hebben vele Lupus patiënten een voorgeschiedenis, waarin vaak bijverschijnselen bij gebruik van verscheidene medicijnen voorkomen, zoals huiduitslag of andere neveneffecten. Over het algemeen kan men stellen dat de klinische verschijnselen van DILE (de door medicijnen veroorzaakte LE) spontaan verdwijnen, als de medicatie wordt gestopt.
Geschiedenis

In 1953 werd voor het eerst een relatie gelegd tussen het gebruik van hydralazine (een medicijn tegen hoge bloeddruk) en Lupus Erythematosus. Lupus Erythematosus door procainamide (een medicijn tegen onregelmatige hartwerking), werd voor het eerst be­schreven in 1962. Sinds 1970 zijn er nog een aantal medicijnen beschreven waarbij een verband gevonden is met DILE.


Criteria

Alhoewel er nog geen specifieke diagnostische criteria zijn voor DILE, moeten er drie dingen bepaald worden voor de diagnose gesteld kan worden.

1. Er mogen geen aanwijzingen voor SLE zijn vóór met medicatie werd begonnen.

2. Een positieve ANA moet vastgesteld worden, plus tenminste één van de criteria voor SLE.

3. Er moet een snelle verbetering van de klinische symptomen zijn en een afnemen van ANA-positiviteit en andere serologische afwijkingen, als de medicatie wordt gestopt.
In de Verenigde Staten heeft ongeveer 10% van de 500.000 LE-patiënten DILE.

Het is belangrijk op te merken dat, ondanks het hoge percentage van positieve ANA, slechts een relatief gering aantal patiënten ook werkelijk klinische symptomen van Lupus Erythematosus krijgt. Bijvoorbeeld kan tot 80% een ANA positiviteit voorkomen bij gebruik van procainamide. Slechts een derde van die 80% vertoont ook daadwerkelijk klinische symptomen van LE.


Medicijnen die DILE kunnen veroorzaken, kunnen in 4 groepen worden verdeeld

Medicijnen waarbij Lupus als complicatie frequent optreedt

* Bij hoge bloeddruk

- hydralazine (Apresolol), meer dan 200 tot 300 mg per dag

- methyldopa (Aldomet Sembrina), koorts, bij ongeveer 20% positieve Coombs-test.

* Bij onregelmatige werking van het hart

- procainamide (Pronestyl), bij 20-30% kunnen klinische verschijnselen van lupus optreden

- kinidine, koorts, huidreacties

* Medicijnen tegen o.a. tuberculose

- Isoniazide (korte toepassing), koorts, huidreacties, reumatische symptomen

* Bij neurologische en pyschiatrische stoornissen

- chloorpromazine (Largactil), zonlichtovergevoeligheid

* Bij niergruis

- orthosifon-preparaten: korte toepassing


Medicijnen waarbij een mogelijk verband met DILE is

* Anti - epileptica

- mephenytoïne, trimethadion, primadon, car­bamazepinum, ethosuximide (o.a. Ethymal), phenobarbitalum (soms ernstige huidafwijkingen)

*Medicijnen voor de schildklier

- methylthiouracil, propylthioracil, methimazol

* Beta-blockers

- acebutol (Viskeen), alprenolol (Aptine), atenolol (Tenormin), oxeprenolol (Trasicor),

propanolol (Trasicor), Sotalol (Sotacor)

*Overigen

- penicillamine: bij actieve reumatoïde artritis (Lupus verschijnselen)

- sulfasalazine: bij ontsteking dikke darm (koorts, allergische reacties)

- lithium: behandeling van o.a. manische depressieve psychose.


Medicijnen waarbij DILE incidenteel wordt vermeld

* Antibiotica

- penicillines, griseofulvine, tetracyclinen

*Bij hoge bloeddruk

- reserpine
Medicijnen die in de literatuur in verband worden gebracht met DILE

- Guanoxan: bij hoge bloeddruk

- Sulfonamide: antibioticum (Envacar)

- Practolol: o.a. bij onregelmatige werking van het hart

- Phenylbutazonum: bij reuma (Butazolidine)

- Methysergid: bij migraine

- Nitrofurantoïne: o.a. antibacterieel (Furadanbine)

- Hydrochloorthiazide: o.a. bevordering uitscheiding nieren (o.a. Esidres, Dichlotride)

- Triamtereen: o.a. bij hoge bloeddruk, nier- en hartoedeem (Dytac)

Van deze groep medicijnen wordt niet vermeld of DILE daarbij veelvuldig voorkomt.


Orale anticonceptiva

Er zijn resultaten van onderzoeken die erop wijzen dat bij SLE het gebruik van orale anti-conceptiemiddelen, met hoog oestrogeen-gehalte, schadelijk kan zijn. Bij sommige patiënten schijnen de verschijnselen zich voor het eerst ontwikkeld te hebben, toen met de pil werd begonnen. Dit blijkt gelukkig geen algemeen probleem te zijn. Patiënten met migraine of thrombophlebitis worden het gebruik van orale anti-conceptiemiddelen ontraden. Bij de meeste SLE-patiënten heeft het gebruik van een modern anti-conceptie­middel (met een laag oestrogeen-gehalte) geen problemen opgeleverd.

Verschijnselen

Verschijnselen van DILE zijn: koorts, spierpijn, pijn in de gewrichten, borstvlie­sontsteking (pleuritis) en ontsteking van het hartzakje (pericarditis). Het is onwaarschijnlijk dat de klassieke huiduitslag op het gezicht, haaruitval, discoïde huidafwijkingen, of zweertjes in de mond, voorkomen.

Erge bloedarmoede, verminderde witte bloedlichaampjes of trombocyten, zijn ongebruikelijk. Afwijkingen aan de nieren en centraal zenuwstelsel komen praktisch niet voor. Laboratorium uitslagen, passende bij Lupus Erythematosus zijn onder andere: positieve LE-cellen, positieve ANA en bij 30% een positieve reumafactor.

Positieve Coombstest komt overwegend voor bij gebruik van procainamide; daarentegen nauwelijks bij hydralazine. Af en toe komt het circulerende anticoagulans (LAC) voor.

In het algemeen verdwijnen de klinische verschijnselen na enige dagen of weken, als met de medicijnen wordt gestopt. De ANA kan echter nog meerdere maanden, soms enkele jaren aantoonbaar blijven.

Er zijn slechts enkele gevallen bekend, waarbij de symptomen niet omkeerbaar bleken. In deze gevallen werd prednison geadviseerd.


Tot slot

Medicijnen zijn nodig om bij aandoeningen te helpen. Bovenstaande medicijnen zijn in de Duitse en Engelse literatuur aangegeven als medicijnen die Lupus kunnen veroorzaken. Sommige medicijnen, zoals bijvoorbeeld antibiotica en orthosifon-preparaten (bij niergruis), worden slechts een korte tijd gebruikt. De kans om DILE te krijgen is daarbij dus erg gering.



Lupus Erythematosus en allergie
prof. Dr. F.C. Breedveld, reumatoloog, LUMC, Leiden

De allergische reactie

Een allergische reactie op een medicijn is een actieve immuunrespons op een medicijn dat ingenomen wordt. Soms gebeurt het dat zo'n reactie van het immuunsysteem optreedt in bijzondere situaties. Bijvoorbeeld, iemand krijgt een medicijn voorgeschreven en daar maakt het immuun­systeem antistoffen tegen. Dat gebeurt heel vaak, maar een deel van de patiënten bij wie dat gebeurt krijgt daar, als gevolg van die immuunrespons, bijwerkingen van.
De bijwerkingen kunnen zijn: vlekken op de huid, zwellingen die in het gezicht en in het keelgebied ontstaan. Van allergische reacties op voedingsmiddelen raken de darmen van slag. In de luchtwegen leidt het tot benauwdheid (kramp van de spieren in de luchtwegen, bijvoorbeeld een astmatische aanval) en vaak raken de ogen geïrriteerd. Dat kunnen allemaal uitingen zijn van een allergische reactie. Dit zijn de meest bekende, maar er zijn er veel meer.
Er is geen orgaan in het lichaam dat niet op de een of andere manier betrokken kan raken bij een allergische reactie.
Allergische reacties en Lupus

Lupus is een autoimmuunziekte bij uitstek. Het is een ziekte behorend bij de reumatische ziekten, waarbij het lichaam zich richt tegen allerlei lichaamseigen componenten.


RA (Reumatische Artritis) is een meer frequent voorkomende ziekte. Het is een auto-

im­muunziekte waarbij het immuunsysteem zich richt tegen de gewrichten. Dit is een chronische, heftige gewrichtsontsteking, wat leidt tot gewrichtsdestructie. Mensen die dat hebben kunnen ziekteverschijnselen in meerdere organen hebben, maar dat staat bepaald niet op de voorgrond. Bij SLE is dat omgekeerd. Bij SLE komen ook wel gewrichts-aandoeningen voor maar die staan niet op de voorgrond. Er ontstaan meer afwijkingen in de organen. Er ontstaan auto-immuunreacties tegen veel lichaamseigen componenten. Daarbij gebeurt hetzelfde als bij het mechanisme van de allergie, alleen hoeft de stof niet van buiten te komen zoals bij de allergische reacties, maar het is het lichaam zelf.


Omdat antilichamen in het bloed blijven circuleren en in elk orgaan terecht kunnen komen, kan dat ontstekingen in organen of kleine bloedvaatjes veroorzaken met alle gevolgen van dien. SLE is een ingewikkelde ziekte. Het is een proces dat zich in het hele lichaam kan afspelen.
De ziekte SLE kan onderverdeeld worden in:

- een ontremming van het immuunsysteem, en

- overactiviteit van de vorming van antilichamen tegen alles en nog wat.
Tevens kunnen in een situatie van een allergie, ziekteverschijnselen ontstaan als gevolg van een ongewoon hoge immuunreactie als reactie op iets van buitenaf.

Als je SLE hebt en je doet een infectie op, dan is die antilichaam-respons in zo'n situatie al hoog. In zo'n, niet tegen het lichaam zelf gerichte, situatie zie je dat het immuunsysteem van SLE patiënten zeer actief is.


Voor een allergische reactie gaan SLE-patiënten meestal naar de arts bij wie ze voor de SLE onder controle zijn. Het is essentieel dat op de voorpagina van de status van SLE patiënten de bijwerkingen van medicijnen genoteerd worden. Het gaat dan in de eerste plaats over antibiotica. Bij antibiotica-reacties ontstaan de bekende huidafwijkingen, jeuk en darmintolerantie. Op de tweede plaats kunnen allergische reakties ontstaan op NSAID’s: aspirine-achtigen bijvoorbeeld Brufen, Indocid, Voltaren.
Relatie tussen allergie en Lupus

De relatie tussen allergie en de ziekte zelf heeft twee onderwerpen:

* Als je een allergische reactie hebt, bijvoorbeeld vlekjes op de huid, benauwdheid of

diarree, hoe verhoudt zich dan de allergische aanval tot de ziekte?

Het is een bekend fenomeen dat zo'n allergische reactie de ziekte kan doen

opvlammen. De allergische reactie is een prikkel in het immuunsysteem en kan

aanleiding geven tot het opvlammen van de ziekte, meestal in de vorm waarmee de

patiënt bekend is.

*De relatie tussen medicijn en het ontstaan van SLE. Er zijn een paar medicijnen waarvan bekend is dat je er Lupus van kunt krijgen.

Dat zijn middelen die door de cardioloog gebruikt worden om hartritme stoornissen

te behandelen en verschillende antibiotica. Het is bekend dat als gevolg van gebruik

van deze middelen een SLE-achtig ziektebeeld op gang kan komen. Als je met de

medicijnen stopt verdwijnen de verschijnselen. Het geeft dus een milder ziektebeeld

dan de SLE.


Wat kan een SLE patiënt doen?

* In de eerste plaats zorgvuldig omgaan met medicijnen. Dat geldt voor iedereen,

maar toch in het bijzonder voor de SLE-patiënt.

* Wees bewust van de mogelijkheid van allergische reacties. SLE-patiënten, zeker die

Prednison of Imuran gebruiken, hebben meer kans op infecties. Documenteer op

welke antibiotica allergische reacties komen.

* Reageer je allergisch op medicijnen dat moet je met het middel stoppen;

de reactie kan nog 4 tot 6 dagen na het stoppen doorweken.


Wat kan de arts doen?

Er zijn nog een aantal mogelijkheden om zo'n reactie te couperen. Soms moet je iets doen om die allergie te onderdrukken. Daar bestaan middelen voor, met bijvoorbeeld prednison kan een allergische reactie binnen een paar uur onderdrukt worden. Als de zwelling fors is dan worden hoge dosis prednison intraveneus toegediend.


Allergische reakties op vaccinaties

Voor vaccinaties geldt hetzelfde: het inspuiten van een stof die lijkt op een micro-or­ganisme, niet in levende vorm. Je hoopt dat het immuunsysteem het herkent en er wat mee doet.

Dan is het getraind en op het moment dat het echte micro-organisme (bijvoorbeeld het griepvirus) er aan komt heb je weerstand.

Daarbij geldt dan ook dan het immunologische antwoord van een SLE patiënt zo heftig kan zijn dat men ziek wordt van zo'n vaccinatie. Als een SLE-patiënt de ervaring heeft wekenlang van slag geweest te zijn vanwege een vaccinatie dan kan aangenomen worden dat het mechanisme te heftig is geweest. Dat levert dan meestal lokale klachten op zoals pijn, griepachtig gevoel, koorts en moeheid. Als het zo heftig is dat men er ziek van wordt, dan moet de behandeling gestopt worden. Dit laatste is bij de doorsnee Lupus patiënt niet het geval.



Raynaud. Ziekte, syndroom, fenomeen en oorzaken van buitenaf.
samengesteld door Juul Gerritsen, SLE-Lupus Projecten.

m.m.v. dr. P.M. Houtman, reumatoloog, Medisch Centrum Leeuwarden.

Inleiding

Raynaud is een aandoening waarbij er, door vaatkrampen in de kleinste slagaderen, een verminderde bloeddoorstroming ontstaat. De oorzaak is niet bekend. De symptomen komen voornamelijk voor aan de uitstekende delen van het lichaam zoals de vingers en/of tenen, maar ook aan oren, neus of tong. Raynaud kan ook vitale organen aandoen zoals hersenen, longen, nieren en hart.
Huidsymptomen

*Verkleuring huid

Het Raynaud fenomeen is een vaataandoening die gekenmerkt wordt door vaatkrampen, zich uitend in 3 fases van verkleuring.

Over het algemeen treedt het Raynaud fenomeen in beide handen op, maar de hevigheid kan tussen vingers verschillen. Het Raynaud fenomeen kan eenzijdig voorkomen en slechts in één vinger optreden. Bij het Raynaud fenomeen kunnen ook de voeten meedoen. In sommige gevallen kunnen ook op de neus, oren en tong de typische verkleuringen optreden. Door de vaatkramp treedt er een verkleuring van de huid op van de vingers en tenen. De aard van de verkleuring geeft een fase van de vaatkramp aan.



Wit: de kleur wit geeft een vaatkramp aan van één van de slagaders naar vingers of tenen. De vingers en tenen zijn dan tijdelijk zonder bloed

Blauw: de kleur blauw geeft aan dat het bloed langzamer dan normaal stroomt. Het bloed kan dan zelfs stagneren in de adertjes

De witte en blauwe fase gaan soms gepaard met een gevoel van doofheid en/of een kriebelend gevoel (dode vingers), of met zweten.



Rood of paars: de kleuren rood en paars geven aan dat bloedstroom weer herstelt en op gang komt. Als de bloedstroom weer op gang komt kan dat pijnlijk zijn, prikkelend en warm aanvoelen.

De vaatkrampen kunnen minuten tot uren aanhouden, maar zijn zelden ernstig genoeg om groot weefselverlies te veroorzaken. De aanvallen kunnen af en toe voorkomen, zonder schade aan te richten. Bij sommige patiënten komen echter veelvuldige en hevige aan­vallen voor.

*Sclerodactyly

Sclerodermie wordt gekenmerkt door het hard en strak worden van de huid. Bij een langdurige Raynaud, zonder sclerodermie, kan er ook een verstrakking van de huid van de vingers optreden (sclerodactyly). De vingers kunnen dan glad, doorschijnend en strak worden, door verlies aan onderhuids weefsel

*Trombose

In een vroeg stadium zijn de bloedvaten normaal, maar bij een langdurige Raynaud kunnen de vaatwanden verdikken en kan er een trombose ontstaan in de kleine bloedvaten.

*Gangreen

In kleine gebieden kan er door de trombose gangreen (versterf van weefsel) optreden, wat zich kan uiten door kleine zwarte plekjes in de huid.

* Zweertjes

Er kunnen kleine pijnlijke zweertjes aan bijvoorbeeld de vingertoppen ontstaan.


Vormen van Raynaud

*Primaire Raynaud c.q. ziekte van Raynaud

Geeft verschijnselen van Raynaud zonder dat er een auto-immuunziekte aan ten grondslag ligt. In feite is er sprake van een goedaardige aandoening (een overmatige krampreactie van de bloedvaten bij lagere temperaturen) die soms wel aanleiding kan geven tot veel klachten.

Bij patiënten met primaire Raynaud hoeven de vaatkrampen niet beperkt te zijn tot de uitstekende delen, maar kunnen ook voorkomen in bijvoorbeeld de longen, de nieren, het hart en de hersenen.

*Verdacht secundaire Raynaud

Bij patiënten kunnen er disfuncties aan organen worden vastgesteld zonder dat deze patiënten voldoen aan criteria voor een specifieke auto-immuunziekte. Deze patiënten kunnen ingedeeld worden in de groep van verdacht secundaire Raynaud, wat aangeeft dat zij mogelijk later een onderliggende ziekte kunnen ontwikkelen.

*Secundaire Raynaud

Geeft verschijnselen van Raynaud terwijl er een andere ziekte aan ten grondslag ligt. Bij secundaire Raynaud komen dezelfde vaatkrampen voor in vitale organen als bij primaire Raynaud. Het kan ook voorkomen dat pas in een later stadium van Raynaud een auto-immuunziekte tot uiting komt.

Voorbeelden van auto-immuunziekten waarbij secundaire Raynaud voorkomt zijn o.a.: Lupus Erythematosus, Mixed Connective Tissue Disease, Sclerodermie en CREST-syndroom (Calcinosis Raynaud Esophageal involvement Sclerodactyly en Telangiectasiën), Sjögren's syndroom, Poly-/dermato-myositis, Reumatoïde Arthritis, Vasculitis
Beroepen als oorzaak van Raynaud

*Vergiftiging door vinyl chloride

Mensen die met polyvinyl chloride werken kunnen, door krampen in de slagaders, zweertjes aan de vingers krijgen.

*Vergiftiging door zware metalen

Door vergiftiging met zware metalen kunnen ook vaatkrampen optreden, o.a. door lood en arseen.

*Door trillingen veroorzaakte Raynaud

Mensen die met trillend gereedschap werken kunnen Raynaud ontwikkelen, speciaal wanneer de trilling grof is en van een lage frequentie. Voorbeelden van werken met trillend gereedschap zijn werken met kettingzagen, pneumatische hamers en boren en het polijsten van vloeren, maar ook pianisten. Zelfs wanneer gestopt wordt met dit soort werk dan kunnen de symptomen van Raynaud blijvend zijn.


Door medicijnen veroorzaakte Raynaud

Van een aantal medicijnen is bekend dat zij Raynaud kunnen oproepen. Voorbeelden van dergelijke medicijnen zijn.



Beta-blockers (hoge bloeddruk en hartaandoeningen) Voorbeelden: Acebutol (Viskeen), Alprenolol (Aptine), Atenolol (Tenormin), Labetalol (Trandate), Metoprolol (o.a. Lopresor, Metoprololi tartras, Selokeen), Oxprenolol (Trasicor), Propanolol (Trasicor),

Sotalol (Socator)



Migrainemiddelen

Ergotaminen [vaatvernauwing], Methysergide (Deseril), Lisuride (Dopergin),



Antidepressiva

Imipramine (Tofranil)



Remming groei gezwellen / Hodgkin

Bleomycine (Bleomycin)



Hoge bloeddruk / migraine

Clonidine (Catapresan, Dixarit)

o.a. bij Parkinsonisme

Bromocriptine (Parlodel)


Voorkomen bij auto-immuun ziekten­

Raynaud is een veel voorkomende aandoening. Het wordt gezien bij 10% van de bevolk­ing en bij 10-20% van verder gezonde jonge vrouwen. Het betreft hier in verreweg de meeste gevallen een primair Raynaud fenomeen, dat op latere leeftijd nauwelijks meer klachten geeft. Slechts ongeveer 5% van de bevolking komt met klachten bij een arts.

Meestal is het een goedaardige aandoening die in de loop der tijd vanzelf verdwijnt. Raynaud kan bij alle leeftijden ontstaan; het komt het meeste voor bij vrouwen. In veel gevallen is het Raynaud fenomeen een eerste uiting van een auto-immuunziekte.
Sclerodermie en MCTD (Mixed Connective Tissue Disease)

Raynaud komt het meeste voor bij sclerodermie, het CREST-syndroom en bij MCTD (80-100%). Dr. Kallenberg spreekt zelfs van 95% bij sclerodermie en van 91% bij patiënten met MCTD. Bij maar liefst 70% van de sclerodermie-patiënten was Raynaud het eerste begin van de ziekte.


Lupus

In onderzoeken worden verschillende percentages aangegeven bij het voorkomen van Raynaud bij Lupus. In een Nederlands onderzoek van de SLE-werkgroep zijn ruim 450 Lupus patiënten geanalyseerd op voorkomende symptomen, waaronder Raynaud. Daar uit bleek dat bij 34% van deze groep Lupus patiënten Raynaud voorkomt.

Uit een ander onderzoek bleek dat bij 9 tot 16% van de Lupus patiënten Raynaud aanwezig was voordat de Lupus tot uiting kwam.
Onderzoeken

Dr. Oliver Fitzgerald en dr. Evelyn Hess onderzochten 58 patiënten met primaire Raynaud in een longitudinale studie (gemiddeld 2,7 jaar; 0,5 tot 5,7 jaar). Bij 11 patiënten werd een auto-immuunziekte geconstateerd: 3 patiënten: systemische sclerose met waarschijnlijk sclerodermie en abnormale slokdarmfunctie; 8 patiënten: hadden 2 of meer symptomen van het CREST-syndroom. De gemiddelde periode van aanvang van de primaire Raynaud en het ontstaan van een auto-immuunziekte was 9 jaar (van 8 maanden tot 22 jaar). Bij de overige 47 patiënten werd geen onderliggende aandoening geconstateerd. Bij 6 van deze groep van 11 patiënten was bij het begin van het onderzoek geconstateerd dat het patroon in de bloedvaatjes van de nagelplooien afwijkend was.

Hetzelfde onderzoek werd eerder ook in het Academisch Ziekenhuis Groningen gedaan met soortgelijke resultaten.
Zowel onderzoek aan de nagelplooi als aanwezigheid van verschijnselen van een auto-immuunziekte (bijvoorbeeld telangiectasiën en beperkte long-functie) en laboratoriumafwij­kingen (met name ANA) bij aanvang van deze studies bleken een goede voorspeller te zijn voor de ontwikkeling van auto-immuunziekten bij het Raynaud fenomeen.
Auto-antistoffen bij Raynaud

Auto-antistoffen bij Raynaud zijn voornamelijk gericht tegen:

* RNA-bindende eiwitten: in het kernplasma: hnRNP eiwit A1 en U1RNP

* In het kernlichaampje in de celkern, de nucleolus: SSB (La)

*Bij de DNA-bindende eiwitten worden voornamelijk anti-centromeren aangetroffen bij het Raynaud fenomeen.

Deze auto-antistoffen zijn niet specifiek voor Raynaud, omdat zij ook worden gevonden bij auto-immuunziekten zonder Raynaud:

- anti-hnRNP: bij RA en SLE

- anti-U1RNP: bij MCTD en SLE

- anti-SSB (La): bij Sjögren en SLE

- centromeren antistoffen: bij het CREST syndroom.


Het ontdekken van deze auto-antistoffen bij patiënten met Raynaud kan een belangrijk werktuig zijn voor het identificeren van patiënten die het risico lopen, later een auto-immuunziekte te ontwikkelen. Tevens kunnen serologische testen hun waarde hebben om te kunnen voorspellen of en in welke mate orgaanafwijkingen aanwezig zijn, omdat de diversiteit en het niveau van de auto-antistoffen synchroon loopt met het aantal aangedane orgaansystemen en de ernst van Raynaud.

In een Italiaanse studie, waarbij 24 patiënten zorgvuldig waren geselecteerd op primaire Raynaud, werden in tegenstelling tot andere studies, geen auto-antistoffen aangetroffen.


Raynaud en de organen

Gedurende de laatste 16 jaar is bekend dat vaatkrampen ten gevolge van Raynaud, ook in de organen voorkomen.


*De hersenen

Bij primaire Raynaud komt migraine, als uiting van kramp van de hersenvaten, vaker voor dan in de normale bevolking. In een onderzoek in Sjanghai werd het volgende beschreven:

"Om te begrijpen of er een cerebrale Raynaud aanwezig is bij patiënten met Lupus, werden 11 patiënten met Lupus onderzocht met een SPECT-scan. Hun handen werden voor 2 minuten in water van 10 graden Celsius ondergedompeld. Alle 6 patiënten in de Raynaud groep lieten een afwijkend beeld in de hersenen zien in de cerebrale cortex. Het suggereert een 'focal ischemia' in dat gebied. Bij rust verdwenen deze gebieden gedeeltelijk of geheel, wat suggereert dat de ischemia omkeerbaar was.

Drie van de 5 patiënten in de con­trolegroep hadden een 'focal ischemia' dat aanwezig bleef. Dat kon verklaard worden als een organische beschadiging, dat door lupus zelf werd veroorzaakt. Tijdens dit onderzoek hadden de patiënten geen last van hoofdpijn, noch van andere symptomen. Wij beschouwen dat bij door kou geïnduceerde Raynaud, 'ischemia' deel uitmaakt van systemische vaatreacties bij deze patiënten. Wij bestudeerden verder of Raynaud een effect had op het centraal zenuwstelsel bij patiënten met lupus, klinische cerebrale aandoeningen werden geanalyseerd in 104 patiënten met en zonder Raynaud;

12 van de 44 patiënten in de Raynaud groep en 7 van de 60 patiënten in de controlegroep hadden een of meerdere aandoeningen aan het centrale zenuwstelsel.

Resultaat van het onderzoek was dat het voorkomen van aandoeningen aan het centraal zenuwstelsel hoger was bij patiënten met Raynaud, dat mogelijk gerelateerd is aan cerebrale Raynaud".



*De longen

In een soortgelijk onderzoek als hiervoor beschreven werden patiënten gevraagd koude lucht in te ademen. Aangetoond werd dat dit effect had op de longvaten.

*Slokdarm

Bij Raynaud zijn problemen met de peristaltiek van de slokdarm beschreven.

*Hart

Klachten als pijn op de borst met de mogelijkheid van vernauwing van de kransslagaders zijn beschreven, alsmede krampen van de kransslagaders.

*Nieren

Een Raynaud fenomeen van de niervaten is beschreven bij sclerodermie en Lupus.

*Gewrichten

Gewrichtsklachten zonder gewrichtszwelling, botaantasting en vergroeiing komen vaak voor. Voor het primaire fenomeen van Raynaud is geen percentage van de mate van voorkomen bekend, maar deze zal laag zijn. Voor het secundair fenomeen van Raynaud varieren de percentages van 10% tot 100%. Een gewrichts-beeld, passend bij chronische gewrichtsreuma - dus wel gepaard gaande met gewrichtszwelling en mogelijke botaantast­ing en vergroeiing - komt bij sclerodermie in minder dan 10% van de gevallen voor. Bij het Sjögren syndroom is dit percentage hoger.


Behandeling

Raynaud kan over het algemeen goed onder controle gehouden worden. Er kan veel gedaan worden om het aantal aanvallen te verminderen en complicaties te voorkomen.

Milde gevallen kunnen onder controle worden gehouden door het lichaam en armen en benen te beschermen tegen kou. Belangrijk is het nemen van voldoende lichaamsbeweging. Voor de patiënten waarbij het 'warm' houden onvoldoende helpt, of wanneer de symptomen acuut zijn of ontstaan door andere aandoeningen, is behandeling door medicijnen over het algemeen noodzakelijk.
Sympathectomie

In het verleden zijn operaties (sympathectomie) toegepast, waarbij de buitenste bindweefsellaag van een slagader werd verwijderd. Hierdoor ontstond een vaatverwijding en men dacht dat daardoor een verbeterde voeding van het weefsel werd verkregen. Gezien op de lange termijn zijn de resultaten van deze operatie echter teleurstellend. De chirur­gische benadering, zeker bij primaire Raynaud, wordt vrijwel niet meer toegepast.

Toegepaste medicijnen

Voorbeelden van toegepaste medicijnen zijn:

* bij hoge bloeddruk

- Ketanserine (Ketensin)

* ter voorkoming van trombocytenaggregatie

- Epoprostenol (Flolan)


* calcium-blockers als

- Nifedipine (Adalat, Nifedopinum)

- Felodipine (Plendil, Renedil)

- Nicardipine (Cardene)

- Nisoldipine (Syscor)

- Diltiazem (Tildiem)

Als Raynaud niet veroorzaakt is door medicijnen

- Prazosine (Minipress, Prazosine)

Bij doorbloedingsstoornissen

- Isoxsuprine (Isoxsuprini, Duvadilan)


In enkele ernstige gevallen kunnen behandelingen als plasmaferese en intraveneus toegediende prostacycline overwogen worden.
Wat te vermijden

Vaatvernauwende medicijnen die Raynaud kunnen veroorzaken, nicotine (roken) en bloedafname uit de vingertop of slagader in de pols, dienen vermeden te worden.





Deel met je vrienden:
1   2   3   4   5   6   7   8


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©tand.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina