Instituut voor familiale en seksuologische wetenschappen alcohol en grensoverschrijdend seksueel gedrag in het studentenleven



Dovnload 486.42 Kb.
Pagina3/11
Datum20.05.2018
Grootte486.42 Kb.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11

Hoofdstuk 1: Inleiding

In four years of college, more than one-fourth of undergraduate women at a large group of leading universities said they had been sexually assaulted by force or when they were incapacitated, according to one of the largest studies of its kind, released Monday.” (Pérez-Peña, 2015)


Deze verrassende passage uit de gerenommeerde Amerikaanse krant the New York Times van september 2015, en nog meer de volgende kernwoorden erin, zijn de aanzet gebleken tot het schrijven van deze masterproef: Allereerst “sexually assaulted”, vervolgens “undergraduate women at leading universities” en ten slotte “incapacitated (usually due to alcohol or drugs)”.
Dit betekent dat volgens een Amerikaans onderzoek één op de vier vrouwelijke studenten ooit zijn aangerand, gebruikmakend van geweld/dwang of wanneer ze onder invloed waren van alcohol of drugs. Dit artikel en het 1/4 cijfer roepen heel wat vragen op.
Niet enkel in Amerika maar ook aan onze eigen universiteit, KU Leuven, vinden we voorbeelden terug van seksuele grensoverschrijding. Zo staat er op 9 maart 2015 te lezen in de studentenkrant Veto dat vrouwenlijke studenten vaak ongewenst worden aangeraakt aan hun borsten of billen tijdens het uitgaan. De studentes geven echter ook aan dat ze dit zelden of nooit rapporteren aan de lokale politie. Iets wat door deze autoriteiten wordt bevestigd. Op de vraag waarom ze geen klacht neerleggen, luidt het antwoord: “dat hoort erbij, zo erg was het niet” (Van Hecke, 2015). In welke mate is dit het heersende idee in België en daarmee ook in Europa? Is het 1 op 4 cijfer uit Amerikaans onderzoek dan toch niet zo’n overschatting? En finaal, is het dan wel nodig om meer aandacht te besteden aan seksuele grensoverschrijding in Europa?


1.1 Media


Vooraleer het fenomeen dieper te gaan verkennen, wordt de media erop nageslagen. Dit om na te gaan of seksueel geweld onder studenten wel een onderwerp is dat wordt gedeeld met de bevolking. Zoals uit de inleidende mediaberichten al naar voor komt, lijkt seksueel geweld in het studentleven een even aanwezig alsook recent pijnpunt.
De aandacht voor dit thema is het meest zichtbaar in de Verenigde Staten.

Op de website van the Huffington Post, dd. augustus 2015, staat te lezen dat de universiteit van Kentucky een intern onderzoek heeft uitgevoerd naar het voorkomen van seksueel geweld op hun campus. Het nieuwsbericht stelt dat vijf procent van de studenten het afgelopen academiejaar seksueel geweld heeft meegemaakt, waarvan het merendeel niet werd gerapporteerd. Tevens kwam uit het interne onderzoek naar voor dat 75% van de daders van grensoverschrijdende gedragingen, medestudenten waren (Bittenbender, 2015).


Een ander voorbeeld uit Amerika slaat op de kern van het studentenleven. Alcohol en seks zijn er nauw met elkaar verbonden. Grenzen worden er regelmatig overschreden. Studentenverenigingen in de VS worden ook “fraternities” en “sororities” genoemd. De eerste zijn studentenverenigingen voor mannen, de tweede zijn vrouwenstudentenclubs. In 2014 verscheen een artikel in the Guardian over leden van dergelijke clubs en de link met seksueel geweld op de campus. In het artikel wordt vermeld dat de waarschijnlijkheid dat mannelijke studenten, lid van een fraternity, iemand verkrachten, tot 3 maal hoger ligt. Ook vrouwelijke studenten, die lid zijn van een sorority, hebben 74 procent meer kans om slachtoffer te worden van seksueel geweld. En dit in vergelijking met studenten die niet zijn aangesloten bij dergelijke studentenvereniging (Valenti, 2014). Seksueel geweld in combinatie met alcohol, binnen fraternities en sororities, lijkt dermate opvallend dat ook de internationale media bericht over de ervaringen van deze studenten. In 2015 maakt een artikel in Het Laatste Nieuws, een Belgische krant, melding over een studentendoop bij een “fraternity” in Indiana, Amerika. Tijdens deze doop moesten nieuwe leden half naakt toekijken terwijl een student orale seks had met een vrouw (Vlemings, 2015). Dit werd gefilmd en kwam terug in de media. Het gebeuren is dermate grensoverschrijdend dat er vragen kunnen worden gesteld over het doel van deze studentenverenigingen. Mannen binnen zo’n club hebben veel gemeenschappelijk met elkaar. Hebben zij misschien een bepaalde persoonseigenschap die hen gevoelig maakt voor grensoverschrijding bij veel alcoholconsumptie? Of zorgt de groepsdruk binnen zo’n club ervoor dat mannen zwichten onder de dominantie van een agressieve leider?
Niet enkel Amerikaanse studentenverenigingen komen internationaal in de media, ook de individuele protestactie van Emma Sulkowicz. Als studente aan de universiteit van Columbia werd Emma verkracht door een medestudent op de campus. Emma rapporteerde het voorval aan de campuspolitie en andere betrokken instanties aan de universiteit. Na een interne hoorzitting en onderzoek door universitair personeel werd er geen sanctie opgelegd aan de dader. Als protest tegen deze “doofpotoperatie” nam ze haar matras mee naar haar diploma-uitreiking. Het beeld van deze actie ging de wereld rond. Zelfs Obama, de Amerikaanse president, voelde zich genoodzaakt om zich uit te spreken over het thema (Bazelon, 2015).
Zelfs de Belgische media bericht over alcohol- en seksueel misbruik onder Amerikaanse studenten. In een artikel in de krant Het Laatste Nieuws staat in 2008 te lezen dat er in de VS jaarlijks 1.700 studenten tussen de 18 en 24 jaar oud sterven ten gevolge van binge drinking. Het concept ‘binge drinking’ wordt later uitgebreid besproken (hoofdstuk 3). Het gaat om studenten die op een feestje of andere sociale gelegenheid dermate veel alcohol consumeren dat ze het risico lopen om het bewustzijn te verliezen en zelfs mogelijks komen te overlijden. Verder staat er in het artikel te lezen dat alcohol een prominente rol heeft gespeeld in het seksuele misbruik of verkrachting van 97.000 studenten per jaar in de VS (“Studentes stoefen met drankuitspattingen op het net”, 2008).
De manier waarop er in de VS wordt omgegaan met een misdrijf, dat plaats vindt binnen een instituut van hoger onderwijs, verschilt beduidend van de Europese aanpak. Michael Brenner, professor “International Affairs” aan de University van Pittsburgh, schreef in 2015 een artikel hieromtrent in the Huffington Post. Amerikaanse universiteiten zijn sterk afhankelijk van goede publiciteit voor het ontvangen van financiële steun. De decaan van een universiteit kan worden gelijkgesteld aan de CEO van een bedrijf. Een “matras”-protestactie zoals deze van Emma Sulkowicz kan de reputatie van een universiteit uiteraard serieus schade berokkenen. Brenner (2015) spreekt dan ook van een “look-the-other-way-attitude”. Of een te opportunistische houding/reactie van de betrokken universiteit, wanneer een klacht van seksueel geweld op de campus zelf wordt behandeld. Is het dan niet beter om dergelijk misdrijf aan een publieke instantie, zoals de politie, te melden? Slachtoffers hebben het idee en gevoel dat de politie niet correct omgaat met dergelijke klachten. Er wordt zelfs gesproken van “secundaire victimisatie”. Dit is wanneer een slachtoffer ten eerste opnieuw slachtoffer wordt door de manier waarop de politie met de klacht omgaat. Ten tweede, door de daaropvolgende bureaucratie, die het indienen van een klacht bij de politie met zich kan meebrengen (Lünnemann, Mein, Drost, & Verwijs, 2014). Daarom kiezen studenten er vaker voor om het incident te melden aan de – naar hun gevoel – “zorgende” universiteit. Een keuze die in het Amerikaans systeem met regelmaat opnieuw wordt bestraft via de daaropvolgende “doofpotoperatie” (Brenner, 2015).
Tot nu toe werd het fenomeen van seksuele grensoverschrijding in het studentenleven enkel belicht met Amerikaanse voorbeelden. Maar ook in Europese landen zijn er voorbeelden te vinden van deze problematiek.
De alombekende Duitse krant Die Zeit publiceerde een artikel met daarin een interview met een criminologe over het fenomeen seksuele grensoverschrijding bij studenten, daterend van juni 2014. De criminologe Katrin verhaalt dat verkrachting in het hoger onderwijs maar zelden voorkomt in Duitsland. Aan de andere kant wordt 81 procent van de vrouwelijke studentes wel eens seksueel lastig gevallen. Zo worden de meeste studentes wel eens nagefloten. De meerderheid van de daders van seksuele grensoverschrijding zijn medestudenten. Volgens Katrin vindt het sekueel lastig vallen tot verkrachting binnen het hoger onderwijs voornamelijk plaats in de eigen woning of in bureau’s en klaslokalen. Het vindt plaats in de directe sociale omgeving. De studententijd is volgens Katrin een levensfase waarin het risico op grensoverschrijding hoger ligt. Volgens haar heeft dit enerzijds te maken met het zoeken naar zichzelf in een nieuwe omgeving (stad) met nieuwe mensen. Anderzijds gaan studenten, meer dan andere leeftijdsgroepen, naar feestjes waar alcohol wordt gedronken (Seifert, 2014). Vrouwen die alcohol drinken hebben meer kans om slachtoffer te worden van seksueel geweld (Abby, 2002).
Ook in Nederland wordt alcoholgebruik bij studenten, gelinkt aan negatieve seksuele ervaringen, gerapporteerd in de media. Een artikel uit de Volkskrant, van 2005 maakt melding van het promoten van alcoholconsumptie in studentenverenigingen. Het voorbeeld dat reporter Gerrits (2005) geeft is de opdruk op de t-shirt van de Amsterdamse studentenvereniging Liber: “Zuip je helemaal baby-schaap”. Maar naast de promotie van alcohol onder studenten, zijn er ook studenten die tijdens de introductiedagen van de universiteit brochures uitdelen waarin wordt gewaarschuwd voor de gevolgen van de alcohol- en sekscocktail. Het voorbeeld van studente Jacquiline Krouwel in Gerrits (2005): “vrouwen krijgen van een paar glazen meer zin in seks, mannen soms ook, maar ze kunnen het niet meer”. Dit voorbeeld kwam naar aanleiding van de vraag aan medestudenten of ze wel eens naar bed zijn geweest met iemand die dronken was. Volgens reporter Robin Gerrits en studente Jacquiline Krouwel weten studenten te weinig over de effecten van alcohol en baseert men zich teveel op mythen over mannen en vrouwen.
Een ander artikel uit de Volkskrant, 5 jaar later, verhaalt over onveilige seks bij studenten. Dit krantenartikel geeft een aantal cijfers weer die afkomstig zijn uit een enquête van studenten.net bij ongeveer 3.000 studenten. De cijfers gaan over anticonceptie, SOA’s en negatieve seksuele ervaringen onder studenten. Hierin staat vermeld dat 80% van de Nederlandse studenten nog nooit een negatieve seksuele ervaring heeft gehad. Betekent dit dat 20 procent van de studenten wel al ooit een negatieve ervaring heeft gekend? Daarnaast staat ook vermeld dat drie procent van de respondenten verkracht is geweest (www.devolkskrant.nl).
Uit voorgaande wordt duidelijk dat het fenomeen van alcohol en seksuele grensoverschrijding onder studenten, een heersend onderwerp is in de media in zowel Duitsland als Nederland. Is dit ook zo bij ons, in Vlaanderen, België?
In een artikel uit de krant De Morgen, gedateerd uit 2012 staat te lezen dat een mannelijke student van 19 jaar werd verkacht nadat hij terugkeerde van een doop van een studentenvereniging aan de HUB, de Hogeschool-Universiteit Brussel. In navolging van dit gebeuren werden er enkele maatregelen getroffen bij dopen en fuiven (Mast, 2012).
Vervolgens staat er op de website van de krant Het Nieuwsblad een artikel uit 2013 waarin wordt bericht over verkrachtingen in de studentenbuurt in Gent. Relevant voor deze masterproef is dat de rector van de Universiteit van Gent de studenten (lees: vrouwelijke studenten) attent maakt op het feit dat ze kwetsbaar zijn wanneer ze, na een avondje uitgaan, alleen naar hun kot wandelen (Staes & Van Pee, 2013). Tevens staat er op de website van De Redactie te lezen dat er door de rector wordt op aangestuurd ongewenst gedrag te melden. Wat blijkbaar zelden tot nooit gebeurd (Verherle, 2013).
Ten slotte bericht de krant Het Belang van Limburg op 29 september 2015 dat de Vlaamse studenten enorme hoeveelheden alcohol nuttigen. Vooral het fenomeen van “binge drinking” is eigen aan het studentenleven (Snoekx, 2015). Het problematisch alcoholgebruik bij de Vlaamse studenten kwam al eerder in de media aan bod. Op de website van De Redactie.be, geeft een artikel, gedateerd februari 2014, aan: ‘Helft van de Vlaamse studenten drinkt te veel’ (Sokol, 2014). Ook in 2010 haalt de media het alcoholgebruik onder de studenten aan. In dit artikel geven de studenten aan dat ze vaak beschaamd zijn over de seksuele acties die ze stelden wanneer ze geïntoxiceerd waren (Geysmans, 2010). De grens kan dus snel overschreden worden.
Ter afronding nog twee persberichten, één uit het Verenigd Koninkrijk en één uit Costa Rica, waarin het probleem van seksueel geweld door alcoholconsumptie bij studenten nogmaals wordt belicht.
In een recent artikel in de Daily Star (VK) werd een studente verkracht tijdens haar eerste dag aan de universiteit. Ze was naar een feestje gegaan en had veel te veel gedronken. Akeem, een 20 jarige medestudent had haar naar haar kamer geholpen en vervolgens misbruik gemaakt van haar dronkenschap. De jonge man werd veroordeeld voor verkachting wegens het misbruik maken van een vrouw die zich in een kwetsbare positie bevond (Lawton, 2015).
Volgens een artikel in La Navión, een krant uit Costa Rica, daterend uit 2015, werd een mannelijke student opgepakt wegens aanranding van een andere mannelijke student op de campus van de universiteit Earth. Het slachtoffer verklaarde dat hij dronken van een feestje zich naar zijn slaapplaats begaf. Daar werd hij vastgebonden aan zijn bed en verkracht door de dader (Miranda, 2015).
Vanuit bovenstaande mediaberichten kan er geconcludeerd worden dat de – op het eerste zicht – Amerikaanse ongerustheid over alcohol en seksualiteit onder de studenten, ook elders aan de orde is. Om een beter beeld te krijgen over het fenomeen zal er moeten worden gekeken naar wetenschappelijk onderzoek. In wat volgt wordt dergelijk onderzoek besproken en wordt er zowel gekeken naar Amerikaans – alsook naar Europees - wetenschappelijk onderzoek, wanneer en indien dit laatste voorradig is.



Deel met je vrienden:
1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©tand.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina