De kerkdienst bewust beleven



Dovnload 25.8 Kb.
Datum28.04.2018
Grootte25.8 Kb.

DE KERKDIENST BEWUST BELEVEN

korte toelichtingen bij de kerkdiensten

in de Protestantse Kerk van Zaamslag
4 – Het Paasfeest vieren
Bij “Pasen” denken veel mensen aan één zondag plus een vrije dag. Maar net als bij het Kerst-feest is er veel meer. Want vieren, dat doe je niet op één dag: niet het heil dat God schenkt! Daarom hier weer een toelichting op een stukje van de rijke christelijke traditie.
Net als bij het Kerstfeest kun je bij het Paasfeest een voorbereidingstijd, het feest zelf en een afsluitende periode onderscheiden. De voorbereidingstijd noemen we de Veertig Dagen, uitlopend op de Stille Week. Het Paasfeest zelf omvat: Witte Donderdag, Goede Vrijdag, Stille Zaterdag en Paaszondag. De afsluitende periode wordt gevormd door de zeven weken van Pasen tot Pink-steren. Dat zijn vijftig dagen. Dus in totaal 90 dagen. Zo buigt de hele lente zich voor Christus!
Waarom Veertig dagen?

In Matteüs 4 lezen we dat Jezus door de Geest naar de woestijn werd meegevoerd om door de duivel op de proef te worden gesteld. Veertig dagen en nachten vastte Hij. Veertig jaren duurde het voordat het volk Israël het beloofde land binnen mocht trekken. Het Bijbelse getal veertig duidt op een leertijd, een tijd van beproeving, maar ook van loutering. Het is een persoonlijke voorjaarsschoonmaak: ‘Doe de oude ​desem​ weg en wees als nieuw deeg’, zegt Paulus in 1 Kor. 5, ‘U bent immers als ongedesemd brood omdat ons pesachlam, ​Christus​, is geslacht. Laten we daarom het feest niet vieren met de oude ​desem​ van kwaad en ontucht, maar met het ongedesemde brood van ​reinheid​ en waarheid.’


Wat is de Vastentijd?

De katholieken noemen deze veertig dagen de Vastentijd. Ze denken daarbij aan wat ik hierboven schreef, maar ze vasten zelf ook in deze periode. Vanouds zijn daar regels voor. Wie daar in is geïnteresseerd kan ze opzoeken. Vasten is: minder eten en drinken. Bewust honger voelen. Maar met geestelijke diepte en hoogte: hongeren en dorsten naar gerechtigheid. Naar God zelf.


Is dat hetzelfde als de Lijdenstijd?

Nee, een Lijdenstijd in de strikte zin van het woord bestaat niet. De Calvinisten schaften alle liturgische tijden af behalve de zondag, ook de Vastentijd, het Kerstfeest en de Goede Vrijdag. Wel kwam (later) het gebruik op om in plaats van de Vastentijd een zevental zondagen aan het lijden en sterven van Jezus te wijden. Aldus worden de zondagen in de Veertig Dagen ook wel als “Lijdenszondag” aangeduid. Dat het er zeven zijn, heeft vermoedelijk te maken met de zeven kruiswoorden, maar helemaal helder is dat niet. Als herinnering aan het lijden van Jezus staat in de Veertig Dagen in onze kerk naast de avondmaalstafel een kruis.


Moet je vasten in de Veertig Dagen?

Nee, het is geen verplichting. Paulus is daar duidelijk over, vooral in zijn eerste brief aan de Korintiërs. Toch is vasten wel iets waar je als gelovige baat bij kunt hebben. Ook Calvijn en vele andere reformatoren beaamden dat volmondig; zij namen alleen afstand van de (katholieke) prak-tijk uit hun dagen. Mij lijkt de vuistregel die voor het bidden geldt ook voor het vasten de beste: “Vast niet zoals ‘het moet’, maar vast zoals je kunt.” Dus: zoek je eigen weg. Het gaat niet om de regels, en al helemaal niet om een prestatie. Belangrijk is dat je je op Christus concentreert, dat je je eigen honger naar God en zijn gerechtigheid zoekt. Dat lijkt soms eenvoudig, maar juist als je honger krijgt, voel je de beproevingen op je af komen.


De voorbereidingstijd

Veertig dagen dus voor Pasen. Let wel: de zondagen tellen niet mee, want christenen vasten niet op zondag (en in het Oosten ook niet op zaterdag). “Bruiloftsgasten kunnen toch niet treuren zolang de bruidegom bij hen is?” (Mat. 9:15). Zo begint de Paastijd dus op Aswoensdag (1 maart). Vanaf die dag is elke dag op het komende Paasfeest gericht.

Het lutherse leesrooster houdt trouwens ook nog drie vóórvasten-zondagen in ere (12, 19 en 26 febr.).

Elke zondag in de Veertig Dagen heeft een eigen naam, genoemd naar de antifoon (het refrein van de intochtspsalm, bij ons te horen als aanvangstekst).

Veertig dagen dus. Zes zondagen. En de zevende zondag is het Pasen.
De Stille of Goede Week

Na de voorbereidingstijd begint het Paasfeest op Witte Donderdag. Kansel- en tafelkleed zijn op deze dag wit (kleur van licht, zuiverheid, feest). Ook in veel protestantse kerken wordt op deze dag het Avondmaal gevierd, herinnerend aan het Paschamaal waaraan Jezus zei: dit brood is mijn lichaam, deze wijn is mijn bloed. Deze traditie dateert van de vroege Middeleeuwen (5e/6e eeuw). Het was/is de gewoonte daarbij het evangelie van de voetwassing gelezen (Joh. 13) te lezen.

Daarna volgt de Goede Vrijdag, waarop we het lijden en sterven van Jezus gedenken. De Luthera-nen vierden deze dag vroeger (in tijd van Bach) uitgebreid, ook met deelname aan het Avondmaal. Tegenwoordig vieren ze het Avondmaal op Witte Donderdag. De Calvinisten schaften de Goede Vrijdag helemaal af, totdat het begin 19e eeuw in Nederland ingang vond het Avondmaal juist dan te vieren vanwege de plechtige sfeer. Beter en juister is het, de Goede Vrijdag te beschouwen als het begin van een lange Paaswake, die duurt tot aan de morgen van de opstanding.

De Stille Zaterdag is voor veel mensen een dag van draven en rennen. Voor de vroegste christe-nen was het een dag van vasten en boetedoening. Dus een dag van waken, van bidden en stil zijn. Tegenwoordig wordt, aansluitend bij oude christelijke tradities, een bidstond/wake (Paaswake) gehouden, meestal op zaterdagavond, soms op zondagmorgen heel vroeg. In het Oosten zijn de christenen vaak de hele nacht in de kerk.

Dan breekt Pasen aan, de zondag na de eerste volle maan in de lente, vanouds hét grote feest van de christenheid. ‘Wij kunnen ons nauwelijks meer indenken, welk een feestelijke opgewondenheid, vreugde, ja verrukking zij toenmaals wekte in christelijke harten’ schreef een kenner van de oud-heid. ‘Pasen, dat nachtfeest van het licht, betekende de overwinning op demonen, zonde en dood.’ Wie wil weten in welke stemming de vroege christenen Pasen vierden kan het best denken aan de inhuldiging van sportkampioenen in onze tijd. Alleen vierden zij de overwinning van een held van een heel andere orde… En wij doen dat nog steeds!

Op Pasen nemen veel gemeenten een nieuwe paaskaars in gebruik, een grote kaars, versierd met het kruis, de Griekse letters alfa en omega en het jaartal. Katholieken branden deze kaars alleen in de weken van Pasen tot en met Pinksteren, bij de Doop en het vormsel, bij begrafenissen en op Allerzielen. Bij protestanten brandt hij doorgaans het hele jaar in elke samenkomst.


De afsluitende periode

Deze omvat, zoals gezegd, een periode van vijftig dagen. En wel veertig dagen van Pasen tot aan Hemelvaartsdag. En nog eens tien van Hemelvaartsdag tot aan Pinksteren. Het Pinksterfeest is dus niet een feest met een eigen kring, zoals Kerst en Pasen, maar het is de afsluiting van de Paaskring.



Ds Gerard de Lang

Deel met je vrienden:


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©tand.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina