Bijlage 2bijlage Bijlage 4Bijlage 5Bijlage 5 8



Dovnload 1.18 Mb.
Pagina1/11
Datum07.11.2017
Grootte1.18 Mb.
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11



Inhoud


1Bijlage 1 1

2bijlage 2 3

3Bijlage 3 4

4Bijlage 4 6

5Bijlage 5 8

6Bijlage 6 8

7Bijlage 7 8

8Bijlage 8 8

9Bijlage 9 8

10Bijlage 10 10

11Bijlage 11 12

12Bijlage 12 14

13Bijlage 13 22

14Bijlage 14 25

15Bijlage 15 27

16Bijlage 16 30

17Bijlage 17 33

18bijlage 18 35

19Bijlage 19 35

20Bijlage 20 36

21Bijlage 21 41

22Bijlage 22 41

23Bijlage 23 47

24Bijlage 24 50

25Bijlage 25 52

26Bijlage 26 56

  1. Bijlage 1

Landelijk Expertisecentrum Verpleging en Verzorging (LEVV)


Postbus 3135
3502 GC Utrecht
website: http://www.levv.nl/

email: informatiecentrum@levv.nl


tel: 030-2919019

Universitair Medisch Centrum St. Radboud


Postbus 9101
6500 HB Nijmegen
website: www.umcn.nl
tel: 024-3611111

Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL)


Postbus 1568
3500 BN Utrecht
website: http://www.nivel.nl/
tel: 030-2729700

Vereniging van Integrale Kankercentra (VIKC)


Postbus 19001
3501 DA UTRECHT
website: www.ikcnet.nl
tel. 030 - 234 37 80

V&VN Oncologie (voorheen Vereniging van Oncologie Verpleegkundigen, VvOV)


Postbus 3135
3502 GC Utrecht
website: http://oncologie.venvn.nl/
tel. 030-2919047
secretariaat@vvov.org

Bij vragen over de inhoud van de richtlijn kunt u terecht bij het secretariaat van V&VN Oncologie (zie bovenstaande contactgegevens). Bij vragen over de ontwikkeling van de richtlijn kunt u terecht bij het LEVV (zie bovenstaande contactgegevens.

De richtlijn is te bekijken en te downloaden op :


  • http://www.oncoline.nl/

  • http://www.levv.nl/

  1. bijlage 2

Eén van de doelstellingen van de V&VN Oncologie, de beroepsvereniging voor (oncolo­gie)­verpleeg­kundigen, is het leveren van een bijdrage aan de beroepsontwikkeling door het stimuleren van verpleegkundig wetenschappelijk onderzoek en het gebruik maken van wetenschappelijke resultaten en inzichten. Deze doelstelling sluit aan bij project van het Landelijk Expertisecentrum voor Verpleging & Verzorging (LEVV), UMC St. Radboud, het Nivel de Vereniging van Integrale Kankercentra (VIKC) dat als doel heeft een landelijke evidence based richtlijn te ontwikkelen om de kwaliteit van de verpleegkundige zorg aan patiënten met kanker te verhogen.

De richtlijn beschrijft de zorgverlening door verpleegkundigen aan patiënten die worden behandeld met chemotherapie of radiotherapie in het hoofd-halsgebied. Orale mucositis komt erg veel voor bij deze patiënten en vermindert de kwaliteit van leven aanzienlijk. Het leidt tot vertraging van de behandeling en het vergroot de kans op infecties. Verpleeg­kun­digen spelen een belangrijke rol bij het scoren van orale mucositis en het geven van voor­lichting aan de patiënt. Samenwerking met andere disciplines, zoals tandheelkundig profes­sionals en radiotherapeuten is van groot belang voor adequaat management van orale mucositis.

Deze richtlijn geeft antwoord op vragen en knelpunten die in de praktijk bij (oncologie)­verpleegkundigen zijn geïnventariseerd. Door consultatie van meerdere disciplines betrok­ken bij het zorgproces rondom orale mucositis is een multidisciplinaire richtlijn ontwikkeld.

De V&VN Oncologie hoopt dat het ontwikkelen en verbeteren van landelijke richtlijnen voor verpleegkundigen aansluit op de behoefte van de leden van de vereniging. Een richt­lijn zal steeds geëvalueerd en bij­gesteld moeten worden op grond van nieuwe inzichten. Deze taak zal de beroeps­vereniging als eigenaar van deze richtlijn op zich nemen.

Onze dank gaat uit naar alle deskundigen uit de expertgroep die verantwoordelijk zijn voor de inhoud van de richtlijn en naar de leden van de projectgroep vanuit het UMC St. Rad­boud, het Nivel en de VIKC. Tevens is dank verschuldigd aan de medewerkers van het LEVV voor hun inzet bij de ontwikkeling van deze richtlijn.

Utrecht, 2007
Namens het bestuur van de V&VN Oncologie
Harmanneke Ensink, voorzitter

  1. Bijlage 3



Onafhankelijkheid
De projectgroepleden en de expertgroepleden hebben onafhankelijk gehandeld en waren vrij van financiële of zakelijke belangen betreffende het onderwerp van de richtlijn. Er waren geen conflicterende belangen. De opvattingen en belangen van de financierende instantie (ZonMw) hebben de uiteindelijke aanbevelingen niet beïnvloed. Voor publicatie is de richtlijn voorgelegd aan experts die niet bij de ontwikkeling van de richtlijn betrokken zijn geweest. Zij hadden geen financiële of zakelijke belangen.

Samenstelling expertgroep
Voorzitter:
Dhr. A.P.M. (Arno) Mank
Verpleegkundige, onderzoeker - Academisch Medisch Centrum

Mw. dr. J.W. (Joke) Baars


Medisch oncoloog - Nederlands Kanker Instituut

Dhr. prof. dr. G.J. (Gerrit) Hordijk


KNO-arts, hoofd/halsoncoloog - Universitair Medisch Centrum Utrecht

Mw. dr. N. (Nicole) Blijlevens


Hematoloog - Universitair Medisch Centrum St. Radboud

Mw. dr. J.E. (Judith) Raber-Durlacher


Tandarts, Leids Universitair Medisch Centrum;
Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam

Mw. dr. M.A. (Monique) Stokman

Mondhygiëniste, Universitair Medisch Centrum Groningen

Dhr. dr. P. (Peter) Donnelly


Microbioloog - Universitair Medisch Centrum St. Radboud

Mw. K.H.M. (Patricia) Hendricks


Verpleegkundige - Jeroen Bosch Ziekenhuis (voordracht V&VN Oncologie)

Mw. C. (Carolien) Burghout


Verpleegkundige - Jeroen Bosch Ziekenhuis
Mw. M.C.M. (Mariska) van der Lans
Verpleegkundige - Erasmus MC - Daniël den Hoed
(voordracht V&VN Oncologie)

Mw. C. (Cora) Braat


Verpleegkundige - Erasmus MC - Daniël den Hoed
(voordracht V&VN Oncologie)

Dhr. G.G.A. (Gerard) Bruin


Cliënt

Dhr. W. (Willem) Toutenhoofd


Cliënt

Beoordeling door externe experts
De conceptrichtlijn is voor bekendmaking voorgelegd aan drie externe experts. Deze experts waren niet bij de ontwikkeling van de richtlijn betrokken. De experts beoordeelden de richtlijn positief. Gegeven adviezen zijn verwerkt in de richtlijn. De experts hebben niet de praktijkkaart kunnen beoordelen.
De richtlijn is beoordeeld door de volgende externe experts:
- Dhr. dr. Fred K.L. Spijkervet, UMC Groningen

Chef de clinique afdeling Kaakchirurgie; tandarts en kaakchirurg

- Dhr. H. (Huib) van der Wildt, UMC Groningen, afdeling Brachytherapie
Verpleegkundige

- Dhr. dr. ir. H. (Hans) de Beer, CBO, programma Richtlijnen


Lid GRADE Working Group. Expert op het gebied van methodiek en in het bijzonder
van de GRADE-methodiek.

Indien gewenst kunnen de resultaten van deze beoordelingen opgevraagd worden bij het Landelijk Expertisecentrum voor Verpleging en Verzorging.



  1. Bijlage 4



Onafhankelijkheid
De projectgroepleden en de expertgroepleden hebben onafhankelijk gehandeld en waren vrij van financiële of zakelijke belangen betreffende het onderwerp van de richtlijn. Er waren geen conflicterende belangen. De opvattingen en belangen van de financierende instantie (ZonMw) hebben de uiteindelijke aanbevelingen niet beïnvloed. Voor publicatie is de richtlijn voorgelegd aan experts die niet bij de ontwikkeling van de richtlijn betrokken zijn geweest. Zij hadden geen financiële of zakelijke belangen.

Mw. drs. E. (Else) Poot (projectleider)


Verpleegkundige, adviseur - Landelijk Expertisecentrum Verpleging en Verzorging (LEVV)

Samenstelling Projectgroep
Mw. ir. C. (Claudia) Schröder-Baars (auteur richtlijn)
Adviseur - Landelijk Expertisecentrum Verpleging en Verzorging (LEVV)

Dhr. prof. dr. Th. (Theo) van Achterberg


Onderzoeker - Universitair Medisch Centrum St. Radboud

Dhr. dr. P. (Peter) Donnelly


Microbioloog - Universitair Medisch Centrum St. Radboud

Mw. drs. C. (Carin) Potting


Verpleegkundige, onderzoeker - Universitair Medisch Centrum St. Radboud

Mw. dr. A. (Anneke) Francke


Onderzoeker - Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL)

Dhr. drs. P. (Patriek) Mistiaen


Verpleegkundige, onderzoeker - Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg (NIVEL)

Mw. E. (Erna) Elfrink


Verpleegkundige - V&VN Oncologie
(zitting in projectgroep tot 26 oktober 2006)

D. (Dorien) van Benthem


Verpleegkundige - V&VN Oncologie
(zitting in projectgroep vanaf 26 oktober 2006)

Mw. drs. J. (Joke) van den Bogert


Beleidsmedewerker - Vereniging van Integrale Kankercentra (VIKC)

  1. Bijlage 5

De projectgroepleden en de expertgroepleden hebben onafhankelijk gehandeld en waren vrij van financiële of zakelijke belangen betreffende het onderwerp van de richtlijn. Er waren geen conflicterende belangen. De opvattingen en belangen van de financierende instantie (ZonMw) hebben de uiteindelijke aanbevelingen niet beïnvloed. Voor publicatie is de richtlijn voorgelegd aan experts die niet bij de ontwikkeling van de richtlijn betrokken zijn geweest. Zij hadden geen financiële of zakelijke belangen.



  1. Bijlage 6

Richtlijnen zijn geen wettelijke voorschriften, maar evidence based inzichten en aanbevelingen waaraan zorgverleners dienen te voldoen om kwalitatief goede zorg te leveren. Zorgverleners kunnen op basis van hun professionele autonomie zonodig afwijken van de richtlijn, aangezien de aanbevelingen voornamelijk gebaseerd zijn op de ‘gemiddel­de patiënt'. Als de situatie van de patiënt dat vereist, is afwijken van de richtlijn nood­zakelijk. Wanneer van de richtlijn wordt afgeweken, dient dit beargumenteerd te worden.



  1. Bijlage 7

De richtlijn is vastgesteld door V&VN Oncologie en is geldig voor een periode van maximaal vijf jaar. Elk jaar wordt getoetst of er nieuwe inzichten door onderzoek zijn en of (delen van) de richtlijn eerder herzien dient(en) te worden. Het UMC St. Radboud voert daartoe jaarlijks een verkennende search uit. Er wordt daarbij ook gekeken naar primaire studies. Aan de experts wordt vervolgens gevraagd of de gevonden literatuur herziening van (delen van) de richtlijn nodig maakt. De eerste search zal in mei 2008 plaatsvinden. Het LEVV coördineert het geheel. V&VN Oncologie is de verantwoordelijke instantie voor herziening van de richtlijn.



  1. Bijlage 8

AGREE Appraisal of Guidelines for Research & Evaluation

BMT beenmergtransplantatie

CBO kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO

GRADE Grading of Recommendations Assessment, Development and Evaluation

GvHD Graft versus Host Disease

HSCT hematopoietische stamceltransplantatie

LEVV Landelijk Expertisecentrum Verpleging & Verzorging

NCI National Cancer Institute

OQAQ the Overview Quality Assessment Questionnaire

RCT randomized controlled trial

TBI totale lichaamsbestraling

VAS Visueel analoge schaal

VIKC Vereniging van Integrale Kankercentra

V&VN Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland

WHO World Health Organisation

ZonMw Zorgonderzoek Nederland

  1. Bijlage 9


De volgende uitgangsvragen zijn opgesteld:

1. Op welke wijze dient mondinspectie uitgevoerd te worden?

2. Welke instrumenten zijn zinvol bij mondinspectie?

3. Wanneer en hoe vaak dient mondinspectie plaats te vinden en hoe lang dient hier­mee te worden doorgegaan?

4. Welke instrumenten/criteria zijn zinvol bij het scoren van de mond met betrekking tot orale mucositis? Wanneer en bij welke patiënten dient dit te gebeuren?

5. Welke patiënten hebben risico op orale mucositis?

6. Welke interventies zijn zinvol bij de preventie van orale mucositis voor en tijdens de behandeling tegen kanker?

- ten aanzien van de dagelijkse mondverzorging

- ten aanzien van gebitssanering

- ten aanzien van voorlichting

7. Wanneer moet gestart worden met preventieve interventies en wat is de frequentie van deze interventies?

8. Welke interventies zijn zinvol bij de behandeling van (graad 1 t/m 4) orale mucositis?

- ten aanzien van de dagelijkse mondzorg

- ten aanzien van voorlichting

- ten aanzien van pijn

- ten aanzien van voeding

9. Welke interventies zijn zinvol ter verbetering van de therapietrouw?

10. Op welke momenten moet evaluatie van preventieve en behandelings­interventies plaats­vinden en op basis van welke criteria?

11. Welke interventies zijn niet zinvol bij het management van orale mucositis?
Niet alle uitgangsvragen konden met behulp van de gevonden evidence onderbouwd worden. Dit geldt met name voor de onderwerpen voeding, therapietrouw en evaluatie van toegepaste interventies. Ook met betrekking tot mondzorg is maar weinig evidence gevonden. Vanwege het grote belang dat de experts hechten aan mondzorg bij orale mucositis wordt hier in de richtlijn uitgebreid op ingegaan met behulp van expertmenin­gen. Bij herziening van de richtlijn dient gekeken te worden of de overige onderwerpen met evidence onderbouwd kunnen worden.


  1. Bijlage 10

Voor het samenstellen van de richtlijn zijn een aantal fasen doorlopen:


1. knelpuntenanalyse en uitgangsvragen
2. systematische inventarisatie van systematische reviews en richtlijnen
3. expertbijeenkomsten
4. praktijktoets
5. beoordeling door externe experts
In dit hoofdstuk wordt elke fase nader toegelicht.

Knelpuntenanalyse en uitgangsvragen
De knelpuntenanalyse is uitgevoerd om inzicht te krijgen in de problemen die zorgverleners ervaren rondom het management van orale mucositis bij patiënten die worden behandeld met chemotherapie of radiotherapie. Ook was er aandacht voor mogelijk belemmerende en bevorderende factoren voor het implementeren van de richtlijn. Zo kon er gedurende het ontwikkelingsproces van de richtlijn al rekening met deze factoren gehouden worden. De resultaten van de knelpuntenanalyse zijn terug te vinden in bijlage 11.

De knelpuntenanalyse bestond uit het uitzetten van een digitale vragenlijst onder tweehonderd leden van de V&VN Oncologie. Door vijftig oncologieverpleegkun­digen is de vragenlijst volledig ingevuld. Op basis van de inventarisatie van de knelpunten zijn klinische vragen opgesteld. Deze klinische vragen vormen de uitgangsvragen voor de richtlijn. Dat wil zeggen dat de richtlijn antwoord dient te geven op deze vragen. De uitgangsvragen zijn bepalend geweest voor de inhoud en verdere uitwerking van de richtlijn. Op basis van de uitgangsvragen zijn de zoektermen voor de systematische review vastgesteld.
De uitgangsvragen staan beschreven in bijlage 9.

Systematische inventarisatie van systematische reviews en richtlijnen
Om inzicht te krijgen in de meest effectieve wijze van vroegtijdig opsporen, voorkomen en behandelen van (ernstige) orale mucositis is door het UMC St. Radboud en het Nivel een systematische review van reviews uitgevoerd. Zowel bestaande systematische reviews als bestaande richtlijnen zijn geïnventariseerd.

Om bestaande systematische reviews te inventariseren, zijn acht literatuurdatabases geraadpleegd. De databases, zoekstrategie, selectiecriteria en methodologische beoor­deling staan beschreven in bijlage 22. Een overzicht van de geïncludeerde systema­tische reviews is terug te vinden in bijlage 23. Een overzicht van reviews en richtlijnen die op basis van de methodologische beoordeling zijn geëxcludeerd, staat in bijlage 24. De evidence­tabellen zijn te vinden in bijlage 13. De wetenschappelijke conclusies in de richtlijn zijn ingedeeld naar niveau van bewijs volgens de GRADE-methodiek (zie bijlage 14). Ook de aanbevelingen zijn volgens deze methodiek tot stand gekomen.

Naar richtlijnen omtrent orale mucositis is gezocht in databases en op websites van organi­sa­ties die richtlijnen uitgeven en/of verzamelen (zie bijlage 17). De geïnventariseerde richt­lijnen geven inzicht in bestaande aanbevelingen om orale mucositis vroegtijdig op te sporen en ernstige orale mucositis te voorkomen. De richtlijnen zijn beoordeeld met behulp van het AGREE Instrument 72. De verantwoording is opgenomen in bijlage 22.

Expertbijeenkomsten
De expertgroep bestond uit twaalf leden: vier verpleeg­kundigen, zes specialisten uit andere disciplines betrokken bij de zorg voor patiënten met kanker en twee patiënten die zelf orale mucositis ervaren hebben (zie Samenstelling expertgroep). Op basis van de resultaten van de systematische reviews is het eerste concept van de richt­lijn geschreven. Het concept is tijdens de expert­bijeenkomsten besproken en aange­vuld met overige overwegingen en aanbevelingen. Inzicht in de klinische ervaring, de voorkeur van patiënten en de beschik­bare hulpmiddelen is verkregen door een uitgebalanceerde samenstelling van de expert­groep.

De expertgroep is viermaal bijeen geweest. Tijdens de eerste bijeenkomst werden de experts op de hoogte gebracht van de achtergrond van de richtlijn, de stand van zaken met betrekking tot de richtlijn en het verloop van de systematische inventarisatie van reviews en richtlijnen. Tijdens de tweede en derde bijeenkomst werden de opmerkingen van de experts met betrekking tot de conceptteksten besproken. Daarnaast werden met behulp van de GRADE-methodiek aanbevelingen geformuleerd (zie bijlage 14)Waar evi­dence ontbrak, kwam de expertgroep tot consensus-based aanbevelingen. Na verwerking van deze opmerkingen en aanbevelingen in de conceptrichtlijn (en goed­keuring door de experts) vond de praktijktoets plaats. In de vierde (laatste) expertbijeen­komst zijn de resul­taten van de praktijktoets (zie Praktijktoets) voorgelegd aan de experts. Tijdens deze bij­eenkomst werd besproken welke veranderingen, op basis van de resultaten van de prak­tijktoets, in de conceptrichtlijn nodig zijn. Tot slot werden de kernaanbevelingen aangewe­zen.



Praktijktoets
Het beoordelen van de bruikbaarheid van de richtlijn heeft plaats gevonden tijdens een proefimplementatie (‘praktijktoets') van de conceptrichtlijn. Gedurende drie maanden is de conceptrichtlijn uitgeprobeerd en geëvalueerd op bruikbaarheid door verpleegkundigen en enkele specialisten zoals (tand)artsen en mondhygiënisten. Er namen twee academische en twee algemene ziekenhuizen deel aan de praktijktoets. Er deden meerdere hematologie- en oncologieafdelingen mee en een radiotherapie-afdeling. De verpleegkundigen op deze afdelingen zijn potentiële gebruikers van de definitieve richtlijn. De praktijktoets startte met een introductiebijeenkomst op locatie. Tijdens deze bijeenkomst kregen deelnemers een toelichting op de richtlijn en op de praktijktoets en een tandenpoetsinstructie. Tevens vulden de aanwezigen een vragenlijst in. Evaluatie van de praktijktoets vond plaats aan het einde van de periode met een tweede vragenlijst. De verantwoording is opgenomen in (zie bijlage 15).

Beoordeling door externe experts


De conceptrichtlijn die na de laatste expertbijeenkomst is ontstaan, is voorgelegd aan externe experts. Via de leden van de expertgroep is gevraagd naar collega's of bekenden die deskundig zijn op het gebied van orale mucositis. Aan hen (een verpleeg­kundige en een arts) is de concept­richt­lijn voorgelegd. Ook is de richtlijn voorgelegd aan een metho­do­logisch expert. Bij de richt­lijn ontvingen de externe experts een invulformulier aan de hand waarvan zij hun mening over de richtlijn konden geven. Een overzicht van de externe experts is opgenomen in (zie bijlage 18). Na bespreking van de externe beoordelingen in de projectgroep is de richtlijn aangepast en definitief vastgesteld.



  1. Deel met je vrienden:
  1   2   3   4   5   6   7   8   9   10   11


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©tand.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina