19 september 2011: Juttersrefereer Den Haag



Dovnload 60.09 Kb.
Datum11.06.2018
Grootte60.09 Kb.

19 september 2011: Juttersrefereer Den Haag
De Narratieve Taal-Teken-Therapie®

voor kinderen met een taal- en psychiatrische stoornis en hun ouders
Dr. Claudia Blankenstijn
Inleiding

In de lezing met als titel “De Narratieve Taal-Teken-Therapie® (NTTT) voor kinderen met een taal- en psychiatrische stoornis en hun ouders” werd de aanloop tot het ontstaan van de NTTT en de theorie erachter enigszins verduidelijkt. Ook de toepasbaarheid in de praktijk werd besproken: wie doet wat, wanneer en hoe? Door de dialoog met het publiek ontstond er een levendige communicatieve interactie over de NTTT, taalontwikkeling, comorbiditeit, taalontwikkelings- stoornissen etc.etc.etc. Zo kwam aan de orde dat binnen de Kinder- en Jeugdpsychiatrie bij deze populatie de NTTT - als inzetbaar zorgprogramma in een stepped care model - een fijne voorloper is van andere psychiatrische interventievormen, waarvoor een bepaald taalvaardigheids-instap-niveau is vereist. Dit en vele andere aanverwante NTTTzaken zijn de revue gepasseerd, en hieronder volgt daarvan – op verzoek - een beknopt verslag.
Comorbide

Taal- & psychiatrische stoornissen zijn hoog comorbide (Blankenstijn & Scheper, 2003; Elbro, Dalby & Maarbjerg, 2011). Meer dan 82% van de kinderen met een psychiatrische stoornis, zoals AD(H)D, ODD, ASS, Angst- en/of Depressieve stoornis, heeft daarbij ook een taalstoornis op alle gebieden van de taal, zoals de morfosyntaxis (taalvorm), de semantiek (taalinhoud) en de pragmatiek (taalgebruik), terwijl 18% alleen een stoornis heeft op het gebied van de semantiek en pragmatiek, ook wel een semantic-pragmatic disorder genoemd. Deze taalstoornis komt vooral voor bij kinderen met het syndroom van Asperger, een vorm van een Autisme Spectrum Stoornis.



Causaal verband en prevalentie

In de lezing is kort uitgelegd wat de prevalentie is van taalstoornissen enerzijds en psychiatrische stoornissen anderzijds in de algemene populatie kinderen. Ook is het causale verband besproken tussen taal- en psychiatrische stoornissen:
(A.) Risicofactoren (1) in/ buiten het kind veroorzaken een taalstoornis (2) die leidt tot communicatieve frustratie (3) en daardoor tot psychiatrische problematiek (4), naast leerstoornissen (6), en met name dyslexie (5); zonder voldoende adequate therapeutische interventie kan dit leiden tot delinquent gedrag (7) op een later tijdstip
(B.) er zijn bepaalde risicofactoren (1) in en buiten het opgroeiende kind die tegelijkertijd de taal- (2) en de psychiatrische problematiek (2) veroorzaken, waarbij de taalstoornissen de psychiatrische problematiek op hun beurt versterken en/of in stand houden.
Risicofactoren

De risicofactoren in het kind die de ontwikkeling van gesproken taal kunnen belemmeren zijn informatieverwerkingsproblemen op het gebied van de sensoren, op het gebied van het emotionele centrum in het brein, en op het gebied in de hersenen van de executieve functies.

De risicofactoren buiten het kind zijn bijvoorbeeld de beperkte mate waarin het kind wordt gehoord en gezien door de ouders, zoals - in het meest ernstige geval - bij verwaarlozing en bij mishandeling. Een minder ernstige risicofactor is een niet of onvoldoende op het kind afgestemd taalaanbod vanuit de omgeving, waardoor het kind ook angsten en boze frustratie kan ontwikkelen. Vaak zijn er meerdere risicofactoren rond een kind die maken dat de taalontwikkeling langzamer en anders verloopt dan bij zich normaal ontwikkelende kinderen.
Taalonderzoek noodzakelijk

Aangestipt is, dat gedetailleerd taalonderzoek naar de taalvaardigheden van elk kind met een psychiatrische stoornis noodzakelijk is; dit is niet alleen nodig om zo goed te kunnen verwijzen naar het juiste schooltype (SBO, cluster II of IV), maar ook om zo als ouder, leerkracht of als deskundige binnen de Kinder- en Jeugdpsychiatrie goed verbaal te kunnen aansluiten in de communicatie op het taalontwikkelingsniveau van het kind. Het kind is bijvoorbeeld 7;0 jaar, maar functioneert talig ongeveer op de taalontwikkelingleeftijd van 4;0 jaar, gebaseerd op de spontane taaltestuitslagen. De ouders hebben dan direct een heel heldere richtlijn voor de vereenvoudiging van het taalaanbod aan hun kind.
Doel van de NTTT

Vanwege het feit dat ouders meestal als eerste aankloppen met de hulpvraag: ’’Help ik kan niet praten met mijn kind, ik kan er niet mee communiceren, ik krijg geen goed contact!” is de Narratieve Taal-Teken-Therapie® (NTTT) ontwikkeld voor kind en ouder.

Uitgebreid is stil gestaan met de manier waarop het kind leert om de regels van taal en communicatie toe te passen samen met de ouder om zo te gaan vertellen over eigen levenservaringen (personal narrative) (Blankenstijn, in voorbereiding) En de ouder leert om de taalontwikkeling van het kind te optimaliseren door ook zelf de regels voor taal en communicatie goed toe te passen bij het uitlokken van een getekende narratie van het kind.
Hechting

Als de regels voor de taal en communicatie worden nageleefd, dan kunnen ook de regels voor contact worden geleerd en worden toegepast, waardoor het contact tussen ouder en kind herstelt en vaak sterk verbetert. Naar aanleiding van een vraag uit het publiek bleek dat ook kinderen met een hechtingsstoornis en hun ouders heel goed kunnen worden geholpen door middel van de Narratieve Taal-Teken-Therapie®. Dit is een zeer positief bijproduct van de NTTT: ouders en kinderen krijgen plezier in praten met elkaar, worden nieuwsgierig naar (levens)ervaringen van elkaar, en krijgen zin in contact met elkaar.

En zoals een moeder het mij vandaag nog meldde: het herstel van de hechting met haar kind was het allerbelangrijkste geweest wat zij met de NTTT had bereikt, en niet de verbeterde taalvaardigheid van haar kind. Dit uitte zich in een groeiende, fijne, warme, liefdevolle wederzijdse relatie met een innig, diepgaand goed (talig) contact; hun moeder-kind-band was daarvoor erg wankelig en broos geweest.
Goede moed

Als ouders de NTTT met hart en ziel volgen, dan krijgen zij ook vaak weer goede moed, en maken zich minder zorgen over de toekomst van hun kind. Een ander positief bijproduct is dan dat kinderen (en ouders) minder ruzie hebben in huis, want conflicten worden meer uitgepraat, en er ontstaan minder conflicten omdat er betere mondelinge afspraken gemaakt kunnen worden; en dit wordt mogelijk, omdat de kinderen beter luisteren naar hun ouders, vanwege het feit dat de ouders ook tijd en energie stoppen in het geduldig luisteren naar de persoonlijke ervaringsverhalen van het kind.

Ook gaan de kinderen meer spelen met leeftijdgenootjes, omdat zij hun spel beter talig kunnen bespreken, en er daardoor minder conflicten ontstaan, en als ze al ontstaan, lukt het de kinderen om zich verbaal te weren en om het “uit te praten”

Ook gaan de schoolprestaties omhoog. Mondelinge vertel- taalvaardigheid is zelfs een positieve marker voor later te ontwikkelen schrijf- en leesvaardigheden: hoe beter het kind leert vertellen, hoe sneller en beter het leert lezen en schrijven, en hoe beter het ook andere schoolse vakken tot zich kan nemen (Botting, e.a. 2010).
Positieve resultaten & “best practise” evidence

De positieve NTTTresultaten met betrekking tot de verbeterde taalvaardigheden in het algemeen en de narratieve vaardigheden in het bijzonder, zijn nog nergens beschreven, behalve in ongepubliceerde casuïstiekpublicaties binnen Curium-LUMC en Transparant, die hopelijk spoedig toegankelijk zullen worden voor een breder publiek (Blankenstijn, in voorbereiding).

Grootschalige evidence-based publicaties over de talige resultaten bij de kinderen met een taal- en psychiatrische stoornis en hun ouders na het volgen van de NTTT zullen hopelijk in de toekomst ook in Nederland plaats vinden. In de Engelstalige vakliteratuur is al de eerste kritische noot verschenen met een critical review over de Efficacy of Narrative-Based Intervention (Maloney e.a., 2007), naast allerlei artikelen over het positieve effect (Davies e.a., 2004).

De positieve NTTTresultaten met betrekking tot de taal en andere ontwikkelingsgebieden, zoals de hechting, zijn wel beschreven onder het kopje “ervaringen” van ouders op deze website.
Taal repareren

In de lezing is uitgebreid aan de orde gekomen dat deze psycholinguïstische methode bij uitstek geschikt is en bedoeld is om het (narratieve) taalgebruik van het kind te “repareren” met behulp van talige interventies van de ouder, die door de taaltherapeut wordt gecoacht, zodat

  1. Het vertellen over eigen ervaringen gebeurt op een coöperatieve manier met de gesprekspartner (om beurten zonder spraakoverlap en te lange pauzes tussen de beurten), die als “de vrager” passende vragen stelt en echt oprecht geïnteresseerd is in de belevenissen van de verteller, en daar bij blijft in alle rust

  2. het verhaal helder is structureel (taalvorm): verstaanbaar [uitspraak], juiste intonatie, luidheid, spreektempo en grammaticaal correct.

  1. Het verhaal helder is inhoudelijk (taalinhoud): juiste inhoudelijke woordkeuze, juiste inhoudelijke woord- combinaties, juiste inhoudelijke localiserende, temporele en causale inhoudelijke verbanden en een geëxpliciteerde inhoudelijke verhalende plotlijn

  2. Het verhaal eerlijk is, en inhoudelijk gaat over echte in real time meegemaakte levenservaringen (en dus niet over (enge) fantasieën; gelezen boeken; bekeken films; gespeelde computer games) van het leven van alledag.

  3. Het verhaal informatief is, met voldoende inhoudelijke informatie: niet te veel en niet te weinig, maar zo dat de luisteraar de verhaalscène voor zich kan zien

  4. Het verhaal relevant is, dus passend is voor de beleving van “de verteller” en “de vrager.”


Het is dus geenszins de bedoeling om de NTTT alleen met een kind te doen zonder een ouder, steunfiguur of opvoeder erbij.
Wanneer mag ik de NTTT in praktijk brengen?

De talige interventies die de taaltherapeut doet en die worden gecoacht bij de ouder en die op maat gesneden voor het desbetreffende kind zijn wel kort aangestipt tijdens de lezing. Voor het leren van deze psycholinguïstische vaardigheid zijn de toehoorders geënthousiasmeerd voor het volgen van bijvoorbeeld de tweedaagse cursus eind oktober 2011 in Egmond aan Zee. Uiteindelijk is het de bedoeling dat degene die de NTTT na scholing echt beheersen en goed toepassen in de toekomst een specifieke aantekening kunnen krijgen.

Taalspecialisten

Benadrukt is dat taalonderzoek en taalbehandeling door professioneel opgeleidde logopedisten, spraak-taalpathologen en psycholinguïsten dient te gebeuren, terwijl Kinder- en Jeugdpsychiaters en andere deskundigen goed aan doen om zich te houden aan beschrijvende diagnostiek en er goed aan doen om door te verwijzen naar taalprofessionals voor gedetailleerde taaldiagnostiek met behulp van gestandaardiseerde en genormeerde (spontane) taaltestmethodes, en vervolgens voor taalbehandeling.
Bredere toepassingsmogelijkheden

Wel kunnen Kinder- en Jeugdpsychiaters en psychologen er hun voordeel meedoen als zij bij hun eigen therapeutische interventietoepassingen zoveel mogelijk dat tekenen wat met het kind met een taal – en psychiatrische stoornis en de ouder besproken wordt ter ondersteuning van het gezegde volgens de NTTT. Hier zijn nog veel toepassingsmogelijkheden van de NTTT te vinden, die nog niet allemaal onderzocht en beschreven en zijn.
Doelgroepen

Naar aanleiding van vragen uit het publiek werd duidelijk dat de NTTT toepasbaar is bij kinderen en volwassenen met uiteenlopende psychiatrische stoornissen en hun ouders/ steunfiguren. Ook voor kinderen met Angst- en Depressieve stoornissen, Selectief Mutisme en Hechtingsstoornissen is de NTTT geschikt. Ook voor kinderen met een genetische afwijking, of bijvoorbeeld met epilepsie, of andere syndromen waarbij de taalontwikkeling anders loopt. Ook bij dove en slechthorende kinderen met een taal- en psychiatrische stoornis is de NTTT toepasbaar; in de praktijk is de NTTT zelfs al veelvuldig toegepast bij kinderen die slechthorend zijn of last hebben van auditieve informatieverwerkingsstoornissen. Om de NTTT samen met een gebarentaaltolk toe te passen bij dove kinderen waarbij de taalontwikkeling anders verloopt, is nog toekomstmuziek.

Ook toepasbaar is de NTTT in de behandeling van volwassen mensen (>18 jaar) met (vaak niet erkende) taal- en communicatiestoornissen en ernstige psychiatrische problematiek, zoals klassiek autisme. Wel is het zaak om steunfiguren bij de NTTT te betrekken, anders heeft de NTTT een te gering efect.
Geen schade toebrengen

Als de NTTT zo wordt toegepast, als is bedoeld, dan kunnen taalspecialisten de talige aspecten van deze taaltherapie als beste leren beheersen. Onderliggende talige doelen zullen dan sneller worden behaald door ouder en kind, mede afhankelijk van de werkervaring en psycholinguïstische achtergrond van de therapeut.

Ander therapeuten die deze vorm van NTTT gebruiken om er eventueel niet-talige doelen mee te bereiken, zoals het toegankelijk maken van on(der)bewuste processen, kunnen de NTTT gebruiken zonder dat zij schade toebrengen aan de taalvaardigheid; het is dan zo dat de taalkwaliteit van ouder en kind al kan verbeteren als bijproduct van het toepassen van de NTTT, zeg voor het herstellen van het hechtingsproces tussen ouder en kind.
Economische crisis”-proof

Voor de NTTT zijn alleen papier en pen zijn nodig; dit zijn niet alleen te verwaarlozen kosten, maar ook materiaal dat vrijwel in elk huishouden al wel aanwezig is. De therapeut kan na een NTTT-praktijk-training zonder uitgebreidde voorbereiding per kind-ouder-paar aan de slag gaan. Dit is dus kosten- en tijdbesparend. Ook de verslaglegging gebeurt ter plekke, omdat elke tekening van het kind een weerslag is van het talige narratieve resultaat, waarbij de therapeut/ouder ook nog tegelijkertijd kan beschrijven wat het kind zegt per verhaal. De (narratieve) talige resultaten zijn zo dat het kind vaak aan talige & communicatieve inhaalslag kan maken, samen met de ouders. Dit positieve NTTTeffect op de taalvaardigheid en de talige communicatieve interactie met anderen is van blijvende aard en met een positieve invloed op andere ontwikkelingsgebieden.
Afsluiting

Na veel interessante en gedetailleerde opmerkingen, aanmerkingen, punten van kritiek en vragen uit het publiek over de Narratieve Taal-Teken-Therapie® (Blankenstijn, in voorbereiding), ging de spreekster zeer geïnspireerd huiswaarts.




Deel met je vrienden:


De database wordt beschermd door het auteursrecht ©tand.info 2017
stuur bericht

    Hoofdpagina